Theo Bộ Y tế, quý IV-2026 là giai đoạn nước rút của công tác xây dựng thể chế. Nhiều dự án luật, nghị định, chính sách quan trọng của ngành y tế đang được trình hoặc vừa được ban hành, tác động trực tiếp đến quyền lợi của hàng triệu người dân.
Tại họp báo, Bộ Y tế đã thông tin về 4 dự án luật dự kiến trình Quốc hội khóa XVI tại Kỳ họp thứ hai, đồng thời thông tin một số chính sách tiêu biểu khác vừa được ban hành hoặc đang trình.
Một trong những dự án luật được Bộ Y tế chủ trì xây dựng là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế. Dự án luật này thực hiện sửa đổi đồng thời 6 luật. Nội dung có một số điểm mới chính như: Sắp xếp lại các hình thức tổ chức khám bệnh, chữa bệnh; bỏ quy định về phê duyệt giá cụ thể của từng đơn vị và thay bằng quy định giá chung theo cấp chuyên môn; bổ sung quy định về quản lý thiết bị y tế; bổ sung các quy định liên quan đến quản lý giá thuốc...
Đối với dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh, sau hơn 15 năm thi hành, luật năm 2010 đã tạo khung pháp lý quan trọng. Nhưng quy mô sản xuất, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu đã thay đổi rất nhiều. Tư duy xuyên suốt của dự thảo luật là chuyển từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên nguy cơ, từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn.
Trong khi đó, dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), có nhiều điểm mới như mở rộng phạm vi điều chỉnh sang máu, tế bào, sản phẩm tế bào, tinh trùng, noãn, phôi. Nghiêm cấm mua bán mô không tái sinh, bộ phận cơ thể người. Đồng thời mở rộng nguồn hiến, bổ sung hiến sau chết tuần hoàn; người dưới 18 tuổi được hiến sau khi chết nếu đã đăng ký hiến hoặc có nguyện vọng hiến thể hiện bằng văn bản, và được người đại diện đồng ý bằng văn bản.
Dự thảo luật cũng siết chặt hiến khi còn sống. Theo đó, người đủ 18 đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến cho thành viên gia đình; phải xác minh quan hệ qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, khi phát hiện dấu hiệu mua bán phải báo ngay cơ quan công an. Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng có quy định về phòng, chống “du lịch ghép tạng”. Người nước ngoài chỉ được ghép tại Việt Nam khi có cùng dòng máu về trực hệ hoặc có họ trong phạm vi 3 đời với người hiến.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, được xây dựng trong bối cảnh thuốc lá thế hệ mới đang lan nhanh trong giới trẻ, cần hành lang pháp lý đủ mạnh để thực thi.
Dự án luật có những điểm mới như luật hóa khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; cấm toàn bộ chuỗi sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng các sản phẩm này, cùng túi ngậm nicotine và shisha, trừ trường hợp phục vụ nghiên cứu khoa học, kiểm nghiệm, giám định được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức. Tăng cường thực thi quy định cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.
Bên cạnh các dự án luật, Bộ Y tế cũng thông tin về các chính sách tiêu biểu vừa được ban hành hoặc đang trình. Trong đó, Nghị định số 335/2026/NĐ-CP về chính sách trợ giúp xã hội, có điểm mới là nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội và mức trợ cấp hưu trí xã hội từ 500.000 đồng lên 540.000 đồng/người/tháng (tăng 8%), trực tiếp nâng mức thụ hưởng cho khoảng 4,5 triệu người, gồm khoảng 2 triệu đối tượng bảo trợ xã hội và 2,5 triệu người cao tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Mức chuẩn mới cũng là căn cứ tính mức trợ cấp xã hội và các mức hỗ trợ chăm sóc, nuôi dưỡng.
