Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phạm Trường Giang - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ nhấn mạnh, phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được Bộ Chính trị xác định là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để thúc đẩy lực lượng sản xuất hiện đại và phát triển kinh tế - xã hội (theo Nghị quyết số 57 NQ/TW ngày 22/12/2024).
Đặc biệt, nhằm cụ thể hóa Quyết định số 245/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Quy hoạch phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử, UBND thành phố Cần Thơ đã ban hành “Chương trình ứng dụng năng lượng nguyên tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội thành phố thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050”. Định hướng này tập trung mạnh mẽ vào việc thúc đẩy, phát triển ứng dụng công nghệ chiếu xạ đối với các sản phẩm nông nghiệp phục vụ xuất khẩu.
Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ khẳng định: ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long từ lâu đã là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước với nhiều sản phẩm trái cây xuất khẩu chủ lực mang giá trị kinh tế cao như sầu riêng, thanh long, bưởi, xoài... Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là yêu cầu nghiêm ngặt về kiểm dịch thực vật từ các thị trường quốc tế khó tính, nơi chiếu xạ là quy định bắt buộc đối với nông sản và trái cây tươi.
Trước bối cảnh đó, các giải pháp công nghệ tiên tiến như: công nghệ chiếu xạ, kỹ thuật hạt nhân, kỹ thuật đồng vị, và công nghệ kiểm tra không phá hủy được xem là giải pháp then chốt. Việc ứng dụng các công nghệ này không chỉ giúp nâng cao chất lượng, kéo dài thời gian bảo quản mà còn làm tăng giá trị gia tăng của nông sản; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu sản xuất, phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững và nâng cao thu nhập cho người nông dân.
Hội thảo lần này là diễn đàn mở, tạo điều kiện cho các bên trao đổi đa chiều về: Yêu cầu mới mang tính cập nhật của thị trường xuất khẩu. Kinh nghiệm thực tiễn trong chiếu xạ kiểm dịch trái cây và thực phẩm. Xu hướng ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trên thế giới và kinh nghiệm quốc tế.
Chương trình ứng dụng năng lượng nguyên tử của thành phố Cần Thơ giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, phối hợp chặt chẽ từ các cơ quan Trung ương, các viện nghiên cứu, trường đại học cùng các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.
Phát biểu tham luận tại thảo, bà Nguyễn Thị Thương Linh - Phó Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Chi nhánh Đồng bằng sông Cửu Long cho biết, Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đạt hơn 930 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 475,04 tỷ USD, đưa Việt Nam vươn lên nhóm các quốc gia xuất khẩu lớn nhất thế giới. Việt Nam cũng duy trì xuất siêu liên tục trong nhiều năm và hiện có hàng chục thị trường đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD.
Bên cạnh đó, cùng với cơ hội là những sức ép ngày càng lớn từ các hàng rào kỹ thuật. Riêng thị trường Liên minh châu Âu (EU) liên tục cập nhật quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Trong tháng 5/2026, Pháp ban hành quy định mới về giới hạn dư lượng đối với nhiều hoạt chất; đồng thời hệ thống cảnh báo nhanh RASFF của EU tiếp tục ghi nhận các trường hợp nông sản Việt Nam bị cảnh báo do vượt ngưỡng dư lượng hóa chất.
Theo các chuyên gia hiện nay, kỹ thuật hạt nhân hiện đã được ứng dụng trong chọn tạo giống cây trồng, xử lý sau thu hoạch, kiểm soát dịch bệnh và nâng cao chất lượng nông sản. Các kỹ thuật gây đột biến bằng bức xạ đã góp phần tạo ra nhiều giống cây có năng suất cao, khả năng chống chịu tốt với điều kiện biến đổi khí hậu và phù hợp yêu cầu thị trường.
Trong lĩnh vực y tế, thành phố tiếp tục đầu tư các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, xạ trị, y học hạt nhân, đồng thời đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu vận hành. Ở lĩnh vực tài nguyên và môi trường, thành phố từng bước ứng dụng kỹ thuật hạt nhân để điều tra tài nguyên nước dưới đất, giám sát xâm nhập mặn, quan trắc môi trường và xử lý chất thải.
Qua hội thảo, sự đồng hành này sẽ là đòn bẩy vững chắc thúc đẩy ứng dụng năng lượng nguyên tử đi vào thực tiễn sản xuất, phục vụ đắc lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Cần Thơ nói riêng và toàn vùng ĐBSCL nói chung.
