Chính phủ quy định 3 tiêu chí xác định cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập thuộc lĩnh vực đặc thù

Theo thông tin từ Văn phòng Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị quyết số 42/2026/NQ-CP ngày 26/9/2026 về xác định cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập thuộc lĩnh vực đặc thù phục vụ sắp xếp, tổ chức lại. 
Nghị quyết quy định các lĩnh vực, ngành, nghề đặc thù; tiêu chí, thẩm quyền và trình tự xác định cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập thuộc lĩnh vực đặc thù; việc sử dụng kết quả xác định, cũng như trách nhiệm phối hợp trong xây dựng, lựa chọn và thực hiện phương án sắp xếp, tổ chức lại.
Những lĩnh vực, ngành, nghề nào được xác định là đặc thù?
Theo Nghị quyết, nhóm lĩnh vực, ngành, nghề có yêu cầu đặc thù theo quy định của pháp luật về giáo dục và đào tạo gồm: đào tạo giáo viên; pháp luật; sức khỏe; nghệ thuật; thể dục, thể thao; an ninh, quốc phòng. 
Đối với những lĩnh vực, ngành, nghề không nằm trong nhóm trên, Nghị quyết cho phép xác định có tính đặc thù nếu đáp ứng đầy đủ ba điều kiện.
Thứ nhất, hoạt động đào tạo nhằm cung cấp nguồn nhân lực phục vụ các chương trình, dự án, ngành, lĩnh vực trọng điểm và hạ tầng chiến lược quốc gia.
Thứ hai, hoạt động đào tạo được Nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc có yêu cầu đào tạo, phát triển nguồn nhân lực theo nhu cầu đặc thù của cơ quan nhà nước, ngành, lĩnh vực.
Thứ ba, lĩnh vực đào tạo có yêu cầu đặc biệt về quản lý chất lượng, chuẩn đầu ra, điều kiện bảo đảm chất lượng hoặc cơ chế kiểm soát riêng nhằm đáp ứng yêu cầu của ngành, lĩnh vực sử dụng nhân lực. 
3 tiêu chí đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập
Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị quyết 42/2026/NQ-CP là quy định cụ thể 3 tiêu chí để một cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập được xác định thuộc lĩnh vực đặc thù.
Tiêu chí thứ nhất, cơ sở phải có trên 50% quy mô người học chính quy thuộc các ngành, nghề đào tạo đặc thù theo quy định tại Điều 3 của Nghị quyết. Tỷ lệ này được tính bình quân trong 3 năm gần nhất hoặc từ thời điểm thành lập, tổ chức lại gần nhất đối với cơ sở có thời gian hoạt động dưới 3 năm. 
Tiêu chí thứ hai, cơ sở phải được cơ quan có thẩm quyền xác định có vai trò nòng cốt trong đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu của lĩnh vực, ngành, nghề đặc thù; hoặc được giao chức năng, nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chuyên sâu để trực tiếp phục vụ yêu cầu thực hiện nhiệm vụ của Nhà nước, ngành, lĩnh vực.
Quy định này cũng bao gồm cơ sở giáo dục nghề nghiệp trực thuộc cơ quan, tổ chức có chức năng quản lý, phát triển nguồn nhân lực thuộc lĩnh vực, ngành, nghề đặc thù. 
Tiêu chí thứ ba, nguồn nhân lực được đào tạo thuộc lĩnh vực, ngành, nghề đặc thù phải chịu sự định hướng, yêu cầu của cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực về tiêu chuẩn chuyên môn, cơ cấu nhân lực, vị trí việc làm hoặc yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chuyên ngành. 
Như vậy, việc xác định một cơ sở thuộc lĩnh vực đặc thù không chỉ căn cứ vào tên gọi hay ngành nghề đào tạo, mà phải xem xét đồng thời quy mô người học, chức năng – nhiệm vụ và yêu cầu chuyên môn đối với nguồn nhân lực được đào tạo.
Ai có thẩm quyền xác định?
Nghị quyết quy định đơn vị tham mưu thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực tổ chức bộ máy thuộc cơ quan quản lý trực tiếp cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, đánh giá mức độ đáp ứng các tiêu chí.
Sau quá trình rà soát, đơn vị này lập hồ sơ, trình người đứng đầu cơ quan quản lý trực tiếp cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập xem xét, quyết định. 
Hồ sơ phải thể hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ được giao; nhóm ngành, nghề đào tạo; lĩnh vực đề nghị xác định là lĩnh vực đặc thù; mức độ đáp ứng các tiêu chí; sự cần thiết duy trì năng lực đào tạo; khả năng thay thế; hiệu quả sử dụng nguồn lực và các nội dung liên quan.
Người đứng đầu cơ quan quản lý trực tiếp quyết định danh sách các cơ sở thuộc lĩnh vực đặc thù trên cơ sở hồ sơ đề nghị, kết quả rà soát, đánh giá và ý kiến của các cơ quan, đơn vị liên quan nếu có; đồng thời chịu trách nhiệm về tính chính xác, phù hợp của quyết định. 
Đáng chú ý, Nghị quyết yêu cầu quá trình xác định phải khách quan, công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền, dựa trên chức năng, nhiệm vụ được giao, năng lực đào tạo, điều kiện thực tế và các thông tin, số liệu có thể kiểm chứng. 
Thuộc lĩnh vực đặc thù không đồng nghĩa được giữ nguyên mô hình
Đây là điểm quan trọng trong quá trình triển khai sắp xếp hệ thống giáo dục nghề nghiệp công lập.
Theo Nghị quyết, kết quả xác định một cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập thuộc lĩnh vực đặc thù là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét, lựa chọn phương án sắp xếp, tổ chức lại phù hợp.
Tuy nhiên, việc được xác định thuộc lĩnh vực đặc thù không phải là căn cứ để giữ nguyên mô hình tổ chức, cơ quan chủ quản, quy mô hoạt động hoặc không thực hiện sắp xếp, tổ chức lại. 
Trên cơ sở kết quả xác định, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải tiếp tục rà soát chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực, tài sản và hiệu quả hoạt động để xây dựng và triển khai phương án sắp xếp, tổ chức lại theo quy định. 
Quy định này cho thấy việc xác định tính “đặc thù” là một yếu tố đầu vào cho quá trình xây dựng phương án tổ chức lại, chứ không phải cơ chế mặc nhiên loại trừ cơ sở khỏi quá trình sắp xếp.
Bộ Giáo dục và Đào tạo theo dõi, tổng hợp quá trình thực hiện
Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, theo dõi, tổng hợp tình hình thực hiện Nghị quyết và phối hợp với Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính cùng các bộ, cơ quan liên quan xử lý những vướng mắc theo thẩm quyền.
Bộ Nội vụ phối hợp rà soát phương án sắp xếp theo chức năng, nhiệm vụ; Bộ Tài chính hướng dẫn xử lý tài chính và tài sản công theo thẩm quyền.
Đối với từng cơ sở, cơ quan quản lý trực tiếp chịu trách nhiệm rà soát, xác định cơ sở thuộc lĩnh vực đặc thù và thực hiện phương án sắp xếp trong phạm vi quản lý. Kết quả rà soát, xác định và phương án sắp xếp phải được gửi về Bộ Giáo dục và Đào tạo để theo dõi, tổng hợp. 
Đối với những phương án, quyết định sắp xếp đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt trước ngày Nghị quyết có hiệu lực, việc thực hiện được tiếp tục cho đến khi hoàn thành, trừ trường hợp cơ quan có thẩm quyền quyết định khác.
Trong khi đó, những phương án đang xây dựng, lấy ý kiến hoặc đã trình nhưng chưa được phê duyệt tại thời điểm Nghị quyết có hiệu lực phải được cơ quan chủ trì rà soát, cập nhật theo các quy định mới trước khi trình hoặc quyết định theo thẩm quyền. 
Nghị quyết số 42/2026/NQ-CP có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành, ngày 26/9/2026.