Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản số 9694/VPCP-NN ngày 24/9/2026 truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng về chủ động ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do ảnh hưởng của El Nino.
Trên cơ sở báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về nguy cơ thiếu hụt nguồn nước và các giải pháp bảo đảm nước sinh hoạt, sản xuất, góp phần bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng trong năm 2027, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương theo dõi, cập nhật sát tình hình thời tiết, thiên tai, chủ động triển khai các giải pháp ứng phó với El Nino, không để ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh, đời sống Nhân dân và tăng trưởng.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao tăng cường dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn, bổ sung các bản tin chuyên đề phục vụ điều tiết, vận hành hồ chứa thủy lợi, thủy điện, phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn, nhất là tại những khu vực có nguy cơ cao xảy ra hạn hán, thiếu nước.
Bộ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương khẩn trương xây dựng, công bố kịch bản, phương án điều hòa, phân phối nguồn nước trên các lưu vực sông, đặc biệt tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ. Đồng thời, theo dõi chặt chẽ tác động của El Nino, diễn biến khí tượng thủy văn và nguồn nước để cập nhật phương án vận hành hồ chứa linh hoạt, an toàn, hiệu quả.
Đối với các hồ chứa ở khu vực được dự báo có nguy cơ cao xảy ra hạn hán, thiếu nước, cần chủ động tích nước sớm. Khi có dự báo, cảnh báo mưa lũ, phải vận hành phù hợp để hạ thấp mực nước hồ, bảo đảm dung tích tham gia cắt giảm lũ cho hạ du, an toàn hồ đập và khu dân cư, đồng thời tích đủ nước vào cuối mùa lũ phục vụ sinh hoạt, sản xuất.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng được giao hướng dẫn các địa phương chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, điều chỉnh lịch thời vụ, nhất là tại những khu vực có nguy cơ thiếu nước.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực hiện phương án cấp nước an toàn theo các kịch bản nguồn nước đối với các công trình cấp nước sinh hoạt. Trong đó, cần đặc biệt lưu ý các công trình khai thác nước trực tiếp trên lưu vực sông không có hồ điều tiết và những công trình phụ thuộc nguồn nước từ hồ chứa thượng lưu, tính đến cả kịch bản bất lợi nhất do tác động của El Nino.
Bộ Xây dựng phải rà soát, đẩy mạnh kết nối hạ tầng cấp nước, giảm tỷ lệ thất thoát nước sạch, chuẩn bị phương án tích trữ và cấp nước dự phòng cho các đô thị lớn, các vùng đô thị trọng điểm như Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ và Nam Bộ.
Bộ Công Thương được giao chủ động xây dựng phương án, kế hoạch sử dụng hợp lý các nguồn năng lượng, ứng phó nguy cơ thiếu hụt nước về các hồ thủy điện trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, nhất là tại Trung Bộ và Đông Nam Bộ.
Các cơ quan, đơn vị liên quan phải phối hợp chặt chẽ với địa phương ở hạ du hồ thủy điện, hạn chế tác động của việc điều tiết, vận hành hồ đến các nhu cầu sử dụng nước khác ở khu vực hạ du.
Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu chỉ đạo, khuyến cáo, hướng dẫn người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, điều chỉnh lịch thời vụ và chủ động giảm diện tích canh tác tại những khu vực được dự báo không bảo đảm nguồn nước, nhất là nơi nằm ngoài phạm vi cấp nước của hệ thống thủy lợi.
Các địa phương phải khẩn trương xây dựng phương án vận hành linh hoạt các hồ chứa thuộc thẩm quyền, bám sát hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Việc vận hành phải căn cứ diễn biến thời tiết, dự báo, cảnh báo El Nino, mưa, lũ để quyết định thời điểm tích nước hoặc hạ mực nước phù hợp.
Trong trường hợp dự báo nguy cơ hạn hán, thiếu nước cao, cần xem xét tích nước sớm. Khi có cảnh báo mưa lũ lớn, phải chủ động hạ mực nước hồ để bảo đảm dung tích phòng lũ, an toàn công trình và dân cư vùng hạ du.
Các địa phương cũng được yêu cầu tổ chức khai thác nước mặt và nước dưới đất theo hình thức kết hợp hoặc luân phiên; rà soát khả năng tăng công suất các công trình cấp nước tập trung ở đô thị, nông thôn khai thác từ nguồn nước dưới đất để có thể huy động vượt công suất khi xảy ra hạn hán, thiếu nước nghiêm trọng. Nguồn nước phải ưu tiên cho sinh hoạt và các loại cây trồng có giá trị cao.
Cùng với đó, các địa phương phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành xây dựng kịch bản nguồn nước, phương án điều hòa, phân phối tài nguyên nước trên các lưu vực sông khi nguồn nước được dự báo ở trạng thái thiếu hoặc thiếu nghiêm trọng.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm chủ động ứng phó với nguy cơ thiếu nước do El Nino, bảo đảm nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất, đồng thời hạn chế tác động đến phát triển kinh tế - xã hội, an ninh lương thực và an ninh năng lượng trong thời gian tới.
