Trên thực tế, không ít cơ sở giáo dục trong nước đã chủ động thích ứng với mô hình mới, định hướng quá trình đào tạo gắn liền thực hành và doanh nghiệp. Qua đó, mở ra cơ hội để sinh viên được tiếp cận môi trường làm việc thực tế từ sớm.
Hiệu trưởng Trường cao đẳng FPT Polytechnic Vũ Chí Thành chia sẻ, việc xây dựng chương trình đào tạo theo hướng gắn với thực tiễn, kết hợp chặt chẽ với doanh nghiệp và môi trường làm việc được xem là cách để người học nhanh chóng đáp ứng yêu cầu công việc, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ lõi như chip và bán dẫn.
Tại Việt Nam, các chương trình đào tạo vi mạch, thiết kế chip, trí tuệ nhân tạo đang được mở rộng, đi kèm với các chính sách thu hút đầu tư FDI và phát triển doanh nghiệp công nghệ nội địa.
Đặc biệt, định hướng gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu-ứng dụng-thị trường trong kế hoạch năm 2026 cho thấy, nhiều cơ sở giáo dục trong nước đang tiếp cận đúng bản chất của ngành bán dẫn: không chỉ là công nghệ mà là một hệ sinh thái kinh tế-kỹ thuật hoàn chỉnh.
Theo Phó Hiệu trưởng Trường cao đẳng FPT Polytechnic Trần Văn Nam, quan sát về mô hình đào tạo bán dẫn tại bang Saxony - trung tâm công nghiệp bán dẫn lớn của Đức, mô hình đào tạo tại đây cho thấy vai trò rất lớn của doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình.
Doanh nghiệp tham gia từ sớm, thậm chí tuyển người trước rồi phối hợp với các bên để tổ chức đào tạo. Phần lớn thời lượng thực hành có thể chiếm tới khoảng 70% và diễn ra ngay tại doanh nghiệp hoặc các trung tâm đào tạo gắn với doanh nghiệp.
Với những doanh nghiệp không đủ năng lực đào tạo riêng, các trung tâm đào tạo liên doanh nghiệp được hình thành ngay trong khu công nghiệp - nơi nhiều doanh nghiệp cùng góp nguồn lực để đào tạo nhân lực dùng chung.
Phó Hiệu trưởng Trường cao đẳng FPT Polytechnic Trần Văn Nam cho biết, hệ thống này không chỉ dừng ở đào tạo mà còn được kiểm soát chất lượng chặt chẽ. Người học, dù học ở đâu, vẫn phải vượt qua kỳ đánh giá độc lập của Văn phòng Công nghiệp Đức trước khi chính thức bước vào thị trường lao động.
"Điều này đã tạo ra một chuẩn chung cho toàn hệ thống. Doanh nghiệp tham gia đào tạo, nhưng không tự quyết đầu ra", ông Trần Văn Nam thông tin.
Từ thực tế này, có thể nhận thấy, việc đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn không thể được hình thành theo cách tách rời giữa chương trình đào tạo và nhu cầu thị trường. Việc học, làm và tuyển dụng diễn ra như một chuỗi liên tục thay vì ba giai đoạn độc lập.
Để ngành bán dẫn phát triển, việc đào tạo nguồn nhân lực cần gắn chặt với thực tế sản xuất. Sinh viên cần được sớm tiếp cận thực tế, có được những kỹ năng thiết yếu cho công việc. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cần tham gia sâu vào quá trình dạy và học để nhà trường có những chương trình giảng dạy phù hợp, tạo ra đội ngũ nhân sự mà thị trường cần.
