Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng khẳng định, văn hóa có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển nhanh, bền vững của doanh nghiệp và đất nước.
Theo Thứ trưởng, để phát huy nguồn lực văn hóa, cần triển khai đồng bộ các giải pháp về thể chế, đầu tư và hành động thực tiễn. Chính phủ dự kiến trình Quốc hội dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa tại Kỳ họp thứ Hai. Từ năm 2026, chủ trương dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp phát triển văn hóa được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực cho lĩnh vực này.
Thứ trưởng cũng đề cập việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ra mắt Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa và công bố các sáng kiến phát triển lĩnh vực này ngày 12/10, đồng thời kêu gọi sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp đa ngành, doanh nghiệp công nghệ và các đơn vị sáng tạo.
“Chúng tôi kêu gọi sự chung tay từ cộng đồng, các tập đoàn, doanh nghiệp hoạt động đa ngành, doanh nghiệp công nghệ cũng như các đơn vị trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa nhằm giải quyết 17 bài toán lớn này. Yêu cầu đặt ra là phải có các sản phẩm, kết quả cụ thể, đo lường được ngay trong năm nay. Đây là những hành động kiến tạo rõ ràng cho tương lai”, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh.
Phát biểu đề dẫn, ông Nguyễn Anh Vũ - Tổng Biên tập Báo Văn hóa cho rằng, trong bối cảnh doanh nghiệp chịu sức ép cạnh tranh, biến động công nghệ và yêu cầu hội nhập ngày càng cao, văn hóa cần được nhìn nhận như nguồn lực nội sinh gắn với năng lực quản trị, đạo đức kinh doanh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Vốn, công nghệ, nhân lực và thị trường đều quan trọng, nhưng sức mạnh lâu dài còn phụ thuộc vào cách doanh nghiệp ra quyết định, tổ chức công việc, ứng xử với người lao động, khách hàng, đối tác và cộng đồng. Văn hóa vì vậy không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu hay những giá trị được công bố, mà phải hiện diện trong hoạt động hằng ngày.
Theo số liệu được ông Nguyễn Anh Vũ dẫn từ Cục Thống kê, năm 2025, cả nước có gần 297,5 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, trong khi 227,2 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Thực tế này cho thấy môi trường kinh doanh có mức độ cạnh tranh và sàng lọc lớn, đòi hỏi doanh nghiệp xây dựng những lợi thế bền vững hơn.
Một nghiên cứu do Viện Phát triển Doanh nghiệp thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Blue C công bố cuối năm 2025, khảo sát 505 doanh nghiệp, ghi nhận điểm trung bình về mức độ trưởng thành trong thực thi văn hóa doanh nghiệp đạt 43,84 điểm, tăng 4,12 điểm so với năm 2024. Tuy nhiên, chỉ 48,51% doanh nghiệp được khảo sát đạt cấp độ trưởng thành từ mức 4 trở lên trên thang 6 cấp.
Những con số này cho thấy vẫn còn khoảng cách giữa nhận thức và thực hành. Văn hóa cần được cụ thể hóa trong cơ chế phân công trách nhiệm, đánh giá hiệu quả, giải quyết sai sót và bảo đảm quyền lợi người lao động.
Định hướng này phù hợp với Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quyết định số 1157/QĐ-TTg ngày 26/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Khung chuẩn mực đạo đức, văn hóa kinh doanh gắn với bản sắc dân tộc và tiếp cận tinh hoa văn hóa kinh doanh thế giới.
Tham luận tại Diễn đàn, TS. Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, văn hóa kinh tế Việt Nam có những phẩm chất như tự lực, tự cường, chăm chỉ, linh hoạt, tháo vát; song tâm lý cục bộ, tầm nhìn hẹp, xuê xoa và tư duy ngắn hạn có thể trở thành lực cản. Doanh nghiệp cần phát huy giá trị phù hợp, điều chỉnh những hạn chế.
TS. Trần Đình Thiên đề xuất hệ giá trị doanh nghiệp dựa trên ba trụ cột: tinh thần doanh nhân và lòng yêu nước làm định hướng; cạnh tranh tự do, bình đẳng làm nguyên lý dẫn dắt; tinh hoa văn hóa dân tộc làm nền tảng. Doanh nghiệp cần có bản lĩnh, trí tuệ, tầm nhìn toàn cầu và năng lực tự chủ, đồng thời sẵn sàng cạnh tranh quốc tế. Điều này đòi hỏi môi trường kinh doanh minh bạch, xác lập rõ quyền tài sản, quyền doanh nghiệp và quyền của người lao động, cũng như khuyến khích đối thoại, phản biện.
Ông Hồ Anh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam nhấn mạnh, văn hóa phải được nhận diện qua cách doanh nghiệp vận hành. Tình trạng giao hàng chậm, nhân sự giỏi rời đi hay chất lượng sản phẩm không ổn định có thể bắt nguồn từ sự thiếu phối hợp, cơ chế đánh giá bất hợp lý hoặc việc người lao động không được lắng nghe.
Theo ông, nếu doanh nghiệp tuyên bố coi trọng chất lượng nhưng chỉ đánh giá nhân viên theo sản lượng, việc phát hiện và xử lý lỗi sẽ khó được khuyến khích. Vì vậy, xây dựng văn hóa cần gắn với trách nhiệm, hiệu quả công việc và cơ chế khuyến khích đóng góp.
Ở góc độ đổi mới sáng tạo, TS. Chử Đức Hoàng - Chánh Văn phòng Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, doanh nghiệp nên bắt đầu từ những vấn đề thiết thực như cải thiện chất lượng sản phẩm, tối ưu quy trình và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Lãnh đạo cần tạo điều kiện để người lao động đề xuất sáng kiến, thử nghiệm và đánh giá kết quả.
Đối với trí tuệ nhân tạo (AI), doanh nghiệp cần xác định rõ trách nhiệm kiểm tra kết quả, phạm vi sử dụng dữ liệu và cách xử lý sai sót, bảo đảm đổi mới không ảnh hưởng đến quyền lợi khách hàng, người lao động và niềm tin.
Các chuyên gia nhận định chuyển đổi số không chỉ là đầu tư công nghệ mà còn đòi hỏi thay đổi văn hóa tổ chức, thúc đẩy tinh thần học hỏi, chia sẻ và hợp tác. Khi người lao động được lắng nghe, khuyến khích sáng tạo và làm việc trong môi trường minh bạch, doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện nâng cao năng suất và thích ứng với biến động thị trường.
Tại phiên thảo luận “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp – Từ bản sắc doanh nghiệp đến giá trị thương hiệu và năng lực cạnh tranh”, các đại biểu tập trung trao đổi về đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội, vai trò lãnh đạo và việc xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, nhân văn.
TS. Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội nhấn mạnh, văn hóa phải trở thành năng lực bên trong, giúp doanh nghiệp quản trị tốt hơn, đổi mới hiệu quả hơn và phát triển bền vững. “Văn hóa doanh nghiệp thể hiện rõ trong ứng xử, giải quyết khó khăn, khủng hoảng, đó là việc phải giữ cam kết khi lợi nhuận thu hẹp, minh bạch khi xảy ra sai sót, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động khi doanh nghiệp gặp khó khăn”, ông chia sẻ.
Theo các đại biểu, văn hóa doanh nghiệp được kiểm chứng rõ nhất qua hành động, đặc biệt trong những thời điểm khó khăn. Giữ chữ tín, minh bạch trong quản trị và chịu trách nhiệm khi xảy ra sai sót không chỉ thể hiện đạo đức kinh doanh mà còn góp phần củng cố uy tín thương hiệu, duy trì quan hệ với khách hàng và đối tác.
Diễn đàn cũng đặt ra yêu cầu kết nối nỗ lực của từng doanh nghiệp với việc hình thành hệ sinh thái văn hóa kinh doanh Việt Nam có bản sắc, trách nhiệm và năng lực cạnh tranh quốc tế. Quá trình này cần sự phối hợp của cơ quan quản lý, hiệp hội, cơ sở đào tạo, báo chí và cộng đồng doanh nhân.
Trong khuôn khổ chương trình, Báo Văn hóa và Trường Đại học Intracom ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026 - 2031, tập trung vào nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, phát triển sản phẩm truyền thông đa phương tiện, tổ chức sự kiện văn hóa – giáo dục và triển khai các chương trình đào tạo, hướng nghiệp, thực tập cho sinh viên.
Diễn đàn Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam 2026 khẳng định văn hóa không chỉ tạo nên bản sắc mà còn có thể chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh và giá trị kinh tế. Để phát huy nguồn lực này, doanh nghiệp cần đưa các giá trị cốt lõi vào hoạt động thực tế, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu, lấy con người làm trung tâm và gắn đổi mới sáng tạo với đạo đức kinh doanh, qua đó tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
