Ngày 29/8/2026, tại Hội nghị tổng kết Chương trình liên kết hợp tác phát triển du lịch giữa TP.HCM và Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2020–2025, ký kết thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026–2030, PGS.TS Ngô Thị Thu Trang, Viện Nghiên cứu Khoa học xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG TP.HCM), đã đề xuất nhiều giải pháp phát triển sản phẩm OCOP gắn với du lịch và tăng cường liên kết vùng.
Theo PGS.TS Ngô Thị Thu Trang, chương trình OCOP đã tạo được nền tảng quan trọng trong phát triển kinh tế khu vực nông thôn. Tính đến tháng 6/2026, cả nước có 21.028 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, với hơn 10.600 chủ thể tham gia, gồm hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và hộ sản xuất. Đáng chú ý, có 166 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia.
Trong lĩnh vực du lịch, khoảng 200 sản phẩm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch đạt từ 3 sao trở lên; trong đó có 2 sản phẩm du lịch đạt chuẩn OCOP 5 sao.
Những con số trên cho thấy OCOP không chỉ dừng lại ở việc phát triển các sản phẩm hàng hóa mà đang từng bước mở rộng sang lĩnh vực dịch vụ, du lịch. Đây cũng là cơ sở để các địa phương khai thác tốt hơn giá trị văn hóa, tài nguyên tự nhiên và câu chuyện bản địa trong xây dựng sản phẩm du lịch.
Một trong những định hướng được nhấn mạnh là chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp đa giá trị”, đồng thời chuyển từ “bán sản phẩm” sang “bán trải nghiệm”. Theo đó, mỗi sản phẩm OCOP cần được gắn với một câu chuyện, một vùng đất, một nét văn hóa đặc trưng để tạo sự khác biệt và tăng sức hấp dẫn đối với du khách.
Việc lấy văn hóa làm nền tảng, lấy câu chuyện làm phương thức “thổi hồn” vào sản phẩm OCOP được xem là giải pháp quan trọng. Khi du khách không chỉ mua một sản phẩm mà còn được trải nghiệm quá trình sản xuất, tìm hiểu văn hóa và đời sống cộng đồng, giá trị của sản phẩm sẽ được nâng lên, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho người dân địa phương.
Bên cạnh đó, cần xây dựng và hoàn thiện bộ tiêu chí OCOP về du lịch theo hướng chuẩn hóa, nâng cao chất lượng, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, phát triển kinh tế nông thôn bền vững và định vị thương hiệu điểm đến. Bộ tiêu chí cũng được kỳ vọng trở thành công cụ định hướng khai thác và phát triển du lịch bền vững.
Từ thực tiễn đó, các địa phương cần rà soát, chuẩn hóa những điểm du lịch có tiềm năng; định hình các sản phẩm du lịch trọng điểm, ưu tiên đầu tư trong giai đoạn 2026–2030; đồng thời tháo gỡ những khó khăn về quy hoạch, đất đai và hạ tầng để tạo điều kiện cho các điểm du lịch cộng đồng phát triển.
Đặc biệt, chuyển đổi số cần được đẩy mạnh trong quản lý, quảng bá và xúc tiến sản phẩm OCOP, điểm đến du lịch. Việc ứng dụng nền tảng số, thương mại điện tử và các kênh truyền thông hiện đại sẽ giúp sản phẩm địa phương tiếp cận rộng hơn với thị trường, giảm khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng.
Trong liên kết vùng, TP.HCM được đề xuất phát huy vai trò là đầu mối phân phối và trung tâm OCOP của Đồng bằng sông Cửu Long. Việc hình thành Trung tâm OCOP ĐBSCL tại TP.HCM sẽ tạo thêm kênh kết nối sản phẩm của các tỉnh, thành trong vùng với hệ thống phân phối, thị trường tiêu dùng, logistics và khách du lịch.
Cùng với đó là phát triển mạng lưới OCOP liên tỉnh, xây dựng các tuyến, điểm du lịch liên kết giữa các địa phương; thống nhất nhận diện thương hiệu, chuẩn hóa quy trình quảng bá và xúc tiến. Qua đó, sản phẩm OCOP có thể được đưa vào các chương trình tham quan, trải nghiệm, mua sắm và tiêu dùng của du khách.
Các mô hình du lịch cộng đồng cũng cần được chú trọng, trong đó người dân là chủ thể trực tiếp tham gia và hưởng lợi. Việc hỗ trợ đào tạo chuyên môn, quản lý, marketing và phát triển sản phẩm sẽ giúp cộng đồng nâng cao năng lực tự tổ chức hoạt động du lịch ngay tại địa phương.
Theo định hướng này, mỗi sản phẩm OCOP không chỉ là một sản phẩm hàng hóa mà còn có thể trở thành một “đại sứ du lịch”, kể câu chuyện về vùng đất, con người và văn hóa nơi sản phẩm được tạo ra. Ngược lại, mỗi điểm đến du lịch sẽ trở thành không gian giới thiệu, tiêu thụ và nâng cao giá trị sản phẩm OCOP.
Sự kết nối giữa OCOP, du lịch và liên kết vùng vì vậy được kỳ vọng tạo thành chuỗi giá trị mới, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy kinh tế nông thôn, bảo tồn các giá trị văn hóa và mở rộng thị trường cho sản phẩm địa phương.
Đặc biệt, với vai trò đầu mối thị trường, TP.HCM cùng các tỉnh, thành ĐBSCL có thể tăng cường phối hợp trong phân phối, quảng bá, logistics và xây dựng các sản phẩm du lịch liên vùng. Đây sẽ là nền tảng để OCOP phát triển theo hướng chuyên nghiệp, bền vững và có sức cạnh tranh cao hơn trong giai đoạn 2026–2030.
Thông điệp được đặt ra là: “Mỗi sản phẩm OCOP là một câu chuyện của giá trị văn hóa bản địa; mỗi điểm du lịch là một nhịp cầu liên kết vùng”. Đây không chỉ là định hướng phát triển sản phẩm mà còn mở ra cách tiếp cận mới trong xây dựng hệ sinh thái du lịch – nông nghiệp – thương mại, góp phần đưa những giá trị đặc trưng của ĐBSCL đến gần hơn với du khách và thị trường trong nước, quốc tế.
