Sự kiện được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 65 năm chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ, dấu mốc quan trọng trong lịch sử khoa học và tiến trình phát triển của nhân loại.
Trưng bày tái hiện hành trình của chuyến bay Soyuz 37 năm 1980 – sự kiện lần đầu tiên một người Việt Nam cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô thực hiện nhiệm vụ ngoài không gian. Nhân vật trung tâm của dấu mốc lịch sử này là Trung tướng Phạm Tuân, người đã ghi dấu ấn đặc biệt trong hành trình chinh phục không gian, đồng thời trở thành biểu tượng cho tình hữu nghị và hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, nay là Liên bang Nga.
Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Đặng Thanh Tùng - Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước cho biết: "Để lưu giữ và lan tỏa những ký ức lịch sử quý báu về hành trình của chuyến bay Soyuz 37, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Việt Nam và Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga đã phối hợp chặt chẽ trong việc nghiên cứu, giải mật và công bố nhiều ấn phẩm tư liệu có giá trị trong thời gian qua.
Trên nền tảng đó, trưng bày hôm nay tiếp tục được tổ chức với sự chuẩn bị công phu, kết hợp giữa tài liệu và hiện vật quý và ứng dụng công nghệ hiện đại, mang đến cho công chúng một trải nghiệm toàn diện, sinh động về hành trình từ huấn luyện, bay vào vũ trụ đến ngày trở về vinh quang".
Không gian trưng bày mang đến cái nhìn toàn diện về quá trình tuyển chọn, huấn luyện, thực hiện nhiệm vụ và ngày trở về của chuyến bay, thông qua hệ thống tư liệu và hiện vật phong phú được cung cấp từ cả hai phía Việt Nam và Liên bang Nga.
Nổi bật trong đó là các hiện vật gắn liền với hành trình vào vũ trụ của Trung tướng Phạm Tuân, cùng nhiều tài liệu lưu trữ quý hiếm và phim tư liệu, góp phần tái hiện sinh động một giai đoạn lịch sử đặc biệt. Sự hiện diện của ông tại sự kiện, cùng các hoạt động giao lưu và ký tặng ấn phẩm, đã tạo nên sự kết nối trực tiếp giữa nhân chứng lịch sử và công chúng, nhất là thế hệ trẻ.
Điểm nhấn của chương trình còn là thông điệp chúc mừng được gửi từ các phi hành gia đang làm việc trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), thể hiện sự tiếp nối của hành trình khám phá vũ trụ và tinh thần hợp tác quốc tế trong lĩnh vực khoa học - công nghệ.
Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy nhấn mạnh, sự kiện là minh chứng sinh động cho chiều sâu và sức sống bền vững của quan hệ hữu nghị, hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay. Đồng thời, ông ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước trong việc kết nối, phối hợp hiệu quả với các đối tác quốc tế và các cơ quan trong nước để tổ chức sự kiện có ý nghĩa này.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ nhấn mạnh, công tác văn thư, lưu trữ không chỉ dừng lại ở chức năng quản lý nhà nước mà còn góp phần trực tiếp vào việc bảo tồn ký ức lịch sử, phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và tăng cường hiểu biết giữa các quốc gia. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, lĩnh vực này cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả hoạt động.
Cùng trong khuôn khổ sự kiện, Ban Tổ chức đã giới thiệu ấn phẩm “Việt Nam - Liên Xô: Giai đoạn đấu tranh vì hòa bình của Việt Nam - Hội nghị Paris”, được biên soạn song ngữ Việt - Nga trên cơ sở hợp tác giữa các cơ quan lưu trữ hai nước. Ấn phẩm tập hợp nhiều tài liệu giá trị, trong đó có những tư liệu lần đầu được công bố, góp phần làm rõ hơn bối cảnh và vai trò của các bên trong tiến trình đàm phán tại Hội nghị Paris.
Đáng chú ý, các tài liệu đã được số hóa dưới dạng sách điện tử, cho phép công chúng tiếp cận thuận tiện thông qua các nền tảng trực tuyến. Việc ứng dụng công nghệ số trong lưu trữ và phổ biến tư liệu không chỉ nâng cao hiệu quả khai thác thông tin mà còn góp phần đưa các giá trị lịch sử đến gần hơn với đông đảo công chúng trong và ngoài nước.
Không chỉ dừng lại ở việc tái hiện một sự kiện lịch sử, chương trình còn góp phần khẳng định giá trị bền vững của công tác văn thư, lưu trữ trong việc bảo tồn ký ức, kết nối quá khứ với hiện tại và mở rộng hợp tác quốc tế. Qua đó, sự kiện tiếp tục củng cố nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam và Liên bang Nga, đồng thời truyền cảm hứng về tinh thần khám phá, sáng tạo và hội nhập cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Trưng bày “Chuyến bay liên hợp 37 - Biểu tượng hợp tác vũ trụ Việt Nam - Liên bang Nga” mở cửa từ 10/4 đến hết ngày 10/6/2026 tại Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (số 12 Đào Tấn, Giảng Võ, Hà Nội).
