Sự kiện trọng đại đầu tiên trong lịch sử ghép tạng ở Việt Nam
Ngày 4-6-1992, nền y học nước nhà ghi nhận ca ghép thận trên người đầu tiên thành công tại Bệnh viện Quân y 103 (Học viện Quân y). Bệnh nhân đầu tiên là Thiếu tá Vũ Mạnh Đoan (40 tuổi), Chủ nhiệm Thông tin Quân đoàn 3, bị bệnh thận mạn giai đoạn cuối. Ca ghép thành công đã mang đến một cuộc sống mới cho người bệnh không phải lọc máu, sinh hoạt trở lại như người bình thường.
Để có được thành công ấy là quá trình chuẩn bị nhiều năm với hàng loạt nghiên cứu thực nghiệm, đào tạo nhân lực, xây dựng quy trình kỹ thuật và sự quyết tâm rất lớn của các thầy thuốc Quân y. Đến nay, Bệnh viện Quân y 103 đã thực hiện thành công gần 2.000 ca ghép thận, là một trong những cơ sở có số lượng ghép nhiều nhất Việt Nam. Hầu hết người bệnh sau ghép đã có cuộc sống khỏe mạnh, trở lại lao động và tiếp tục cống hiến cho gia đình, xã hội. Tỷ lệ sống của người bệnh sau ghép thận 5 năm là 99,2%, 10 năm là 96,4%.
Là người được ghép thận cách đây hơn 30 năm và quả thận ghép thứ 2 cũng tại Bệnh viện Quân y 103 cách đây 3 năm, ông Lê Thanh Nghiêm (69 tuổi, quê Đắk Lắk) cho biết: “Nếu không có 2 lần ghép thận, có lẽ tôi đã không còn cơ hội được sống đến hôm nay. Các thầy thuốc Bệnh viện Quân y 103 đã trao cho tôi một cuộc đời mới. Điều tôi cảm nhận rõ nhất trong cả 2 lần ghép là sự tận tâm của các bác sĩ luôn đồng hành, theo dõi, điều chỉnh thuốc và động viên trong suốt nhiều năm”.
Theo Đại tá, PGS, TS Lê Việt Thắng, Chủ nhiệm Bộ môn Thận và Lọc máu, Chủ nhiệm khoa Tuyển chọn, chuẩn bị, điều trị, Phó giám đốc Trung tâm ghép tạng (Bệnh viện Quân y 103), thành công của ghép thận không chỉ nằm ở ca phẫu thuật kéo dài vài giờ mà là cả một quá trình tuyển, điều trị trước ghép, chuẩn bị người bệnh có một điều kiện sức khỏe tốt nhất để thực hiện ca ghép, tiếp đến là theo dõi, điều trị liên tục sau ghép. Cùng với đó là sự chung sức của cả một tập thể, phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên ngành, trong đó Bộ môn - Khoa Thận và Lọc máu giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong toàn bộ quá trình chăm sóc người bệnh.
Trung tâm đào tạo và chuyển giao kỹ thuật hàng đầu
Không chỉ tiên phong trong ghép thận, Bộ môn - Khoa còn từng bước khẳng định vị thế là trung tâm đào tạo và chuyển giao kỹ thuật hàng đầu của cả nước. Hàng trăm bác sĩ chuyên ngành nội thận - lọc máu - ghép thận được đào tạo ở đây đã tốt nghiệp ra trường công tác tại các bệnh viện trong Quân đội và dân y trên toàn quốc. Bộ môn - Khoa đã hướng dẫn cho hơn 30 nghiên cứu sinh chuyên ngành thận - tiết niệu bảo vệ thành công và trở thành tiến sĩ y khoa, gần 100 bác sĩ bảo vệ thành công luận văn chuyên khoa cấp 2, thạc sĩ và bác sĩ nội trú.
Những tiến bộ chuyên môn cũng luôn gắn liền với hoạt động nghiên cứu khoa học. Nhiều đề tài cấp Nhà nước, Bộ Quốc phòng và cấp Học viện được triển khai, góp phần hoàn thiện quy trình điều trị, nâng cao hiệu quả ghép tạng và chăm sóc người bệnh. Tính đến nay, Bộ môn - Khoa đã có hơn 60 bài báo đã được đăng trên các tạp chí quốc tế uy tín ISI/Scopus; gần 200 bài báo đăng trên các tạp chí trong nước. Để phát triển chuyên môn, hằng năm Bộ môn - Khoa đã tổ chức các hội nghị khoa học quốc tế, nơi hội tụ các chuyên gia đầu ngành về thận - lọc máu - ghép thận của Mỹ, Pháp, Australia, Hàn Quốc, Nhật Bản… và các trung tâm, khoa thận của các bệnh viện trong và ngoài Quân đội.
Chuyển giao kỹ thuật cũng là một nhiệm vụ thường xuyên của Bộ môn - Khoa Thận và Lọc máu. Đặc biệt, Bộ môn - Khoa đã chuyển giao ghép thận cho Bệnh viện Trung ương Quân đội 103 của Quân đội nhân dân Lào. Từ công tác xây dựng quy trình, đào tạo nhân lực, khảo sát cơ sở vật chất đến trực tiếp hỗ trợ thực hiện ghép thận, các chuyên gia của đơn vị đã góp phần giúp nước bạn thực hiện thành công ca ghép thận đầu tiên trong lịch sử y học Lào.
Bên cạnh đó, Bộ môn - Khoa Thận và Lọc máu còn duy trì điều trị lọc máu chu kỳ cho hơn 200 bệnh nhân ngoại trú, tham gia điều trị bệnh nhân ghép thận, tổ chức khám bệnh, tư vấn sức khỏe cho các đối tượng chính sách, đồng bào vùng sâu, vùng xa; đồng thời thường xuyên cử cán bộ hỗ trợ chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật cho nhiều bệnh viện tuyến dưới.
Đại tá, TS Trần Tấn Cường, Bí thư Đảng ủy, Phó giám đốc Bệnh viện Quân y 103 đánh giá: “Bộ môn - Khoa Thận và Lọc máu là một trong những đơn vị mũi nhọn của Bệnh viện Quân y 103, có nhiều đóng góp đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của chuyên ngành ghép tạng Việt Nam. Từ dấu mốc thực hiện thành công ca ghép thận đầu tiên đến việc làm chủ hoàn toàn kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao kỹ thuật cho nhiều cơ sở trong nước cũng như quốc tế, tập thể cán bộ, y bác sĩ của Bộ môn - Khoa luôn thể hiện bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần đổi mới sáng tạo và trách nhiệm rất cao”.
Nhìn lại hơn 3 thập kỷ kể từ ca ghép thận đầu tiên của Việt Nam, có thể thấy Bộ môn - Khoa Thận và Lọc máu đã góp phần cứu sống hàng nghìn bệnh nhân bệnh thận mạn giai đoạn cuối, tổn thương thận cấp, đồng thời đặt nền móng cho sự phát triển của chuyên ngành ghép tạng Việt Nam. Với những thành tích nổi bật trong điều trị, đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao kỹ thuật, Bộ môn - Khoa Thận và Lọc máu tiếp tục khẳng định vai trò là đơn vị đầu ngành trong lĩnh vực thận - lọc máu - ghép thận, góp phần nâng cao chất lượng y học quân sự, chăm sóc sức khỏe bộ đội và nhân dân, đồng thời đưa y học Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với nền y học hiện đại của thế giới.
