Cách tiếp cận này không chỉ bảo đảm an sinh cho người dân mà còn tăng cường kỷ cương, nâng cao chất lượng trong toàn bộ chuỗi cung ứng vaccine.
Tiêm chủng là nhằm bảo vệ sức khỏe, nhưng nếu không may xảy ra tai biến thì quyền lợi của người dân sẽ được bảo đảm khi Bộ Y tế đang xây dựng quy định chi tiết về bồi thường trong tiêm chủng, phân định trách nhiệm giữa Nhà nước và các cơ sở cung ứng dịch vụ. Cách tiếp cận này không chỉ bảo đảm an sinh cho người dân mà còn tăng cường kỷ cương, nâng cao chất lượng trong toàn bộ chuỗi cung ứng vaccine.
Đại diện lãnh đạo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, theo quy định tại khoản 3 Điều 23 Luật Phòng bệnh thì các đối tượng thuộc diện tiêm chủng bắt buộc phải tham gia tiêm chủng các vaccine, sinh phẩm bắt buộc trong Chương trình tiêm chủng mở rộng, tiêm chủng chống dịch và được Nhà nước bồi thường nếu xảy ra tai biến ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tính mạng của người được tiêm chủng từ nguồn ngân sách nhà nước.
Trường hợp cá nhân tự quyết định sử dụng vaccine, sinh phẩm trong tiêm chủng tự nguyện tại cơ sở tiêm chủng tư nhân, nếu xảy ra tai biến ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tính mạng của người được tiêm chủng thì cơ sở tiêm chủng tư nhân đó có trách nhiệm bồi thường cho người bị thiệt hại theo quy định của pháp luật về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng (Chương XX Bộ Luật Dân sự), cụ thể: Tại Điều 584 và Điều 608 Bộ luật Dân sự quy định cá nhân, pháp nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác hoặc cung ứng hàng hóa (vaccine) không bảo đảm chất lượng mà gây thiệt hại cho người tiêu dùng thì phải bồi thường. Sự phân định này nhằm bảo đảm tính minh bạch giữa trách nhiệm an sinh của Nhà nước và trách nhiệm dân sự của các đơn vị cung ứng dịch vụ, hoàn toàn không tạo ra sự bất bình đẳng trong việc bảo hộ tính mạng con người.
Hiện nay, Bộ Y tế đang xây dựng nội dung quy định chi tiết về bồi thường trong tiêm chủng bắt buộc cũng như trong tiêm chủng tự nguyện để đưa vào dự thảo Nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Phòng bệnh xác định rõ các trường hợp được bồi thường; các thiệt hại, phạm vi và mức bồi thường; quy trình xác định trường hợp được bồi thường; quy định về giải quyết khiếu nại trong việc xác định các trường hợp được bồi thường; quy định, trình tự, thủ tục cấp và chi trả tiền bồi thường; thủ tục, trách nhiệm bồi hoàn nhằm hướng dẫn rõ hơn khoản 3 Điều 23 Luật Phòng bệnh.
Theo đại diện lãnh đạo Cục Phòng bệnh, mức hỗ trợ cho các đối tượng thuộc diện được bồi thường bị thiệt hại do để lại di chứng dẫn đến bị khuyết tật được bồi thường 30 lần mức lương cơ sở và các chi phí khám bệnh, chữa bệnh, hoặc khi bị thiệt hại đến tính mạng được hỗ trợ bù đắp tổn thất về tinh thần là 100 triệu đồng cho thân nhân người bị thiệt hại được kế thừa từ Nghị định số 104/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định về hoạt động tiêm chủng, đã được thực hiện trong 10 năm qua để bù đắp tổn thất cho người bị thiệt hại hoặc thân nhân người bị thiệt hại mà không gặp phải bất kỳ khó khăn, vướng mắc, bất cập, khiếu kiện liên quan đến nội dung này.
Nhà nước luôn tôn trọng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân. Trong trường hợp không đồng thuận với kết luận của hội đồng, người dân có quyền khiếu nại trong việc xác định các trường hợp được bồi thường, khởi kiện vụ án dân sự hoặc hành chính. Cụ thể: Quy trình khiếu nại trong việc xác định các trường hợp được bồi thường khi sử dụng vaccine, sinh phẩm trong Chương trình tiêm chủng mở rộng, tiêm chủng chống dịch gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng của người được tiêm chủng đã được quy định rõ tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Phòng bệnh.
Ngoài ra, người bị thiệt hại hoặc thân nhân của người bị thiệt hại có quyền yêu cầu cơ quan quản lý y tế cấp trên (Bộ Y tế) xem xét lại, hoặc thành lập hội đồng tư vấn chuyên môn cấp Trung ương để xem xét lại kết luận của hội đồng tư vấn chuyên môn cấp tỉnh, cũng như thực hiện quyền khiếu nại hành chính theo quy định của Luật Khiếu nại, có thể khởi kiện vụ án dân sự hoặc hành chính tại tòa án theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự và Bộ luật Dân sự.
Việc bồi thường được thiết kế theo hướng "Nhà nước là lá chắn đầu tiên". Ngân sách nhà nước sẽ bảo đảm chi trả trước đối với tiêm chủng bắt buộc để hỗ trợ người dân nhanh nhất có thể. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là cơ sở tiêm chủng hay nhà sản xuất được miễn trừ trách nhiệm. Theo quy định tại Điều 23 Luật Phòng bệnh, nếu tai biến được xác định do lỗi trong sản xuất, bảo quản hay thực hành tiêm chủng, các đơn vị này có trách nhiệm bồi hoàn lại số tiền mà Nhà nước đã chi trả. Cơ chế này vừa bảo đảm quyền lợi an sinh cho người dân, vừa thắt chặt kỷ cương, trách nhiệm của các tổ chức liên quan trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, đúng theo tinh thần tăng cường năng lực phòng bệnh và bảo vệ sức khỏe nhân dân trong tình hình mới.
Cơ chế này tạo ra áp lực tích cực, buộc tất cả các bên trong chuỗi cung ứng vaccine phải tự đổi mới, nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm quyền lợi an sinh cho người dân. Đó chính là cách thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng một hệ thống phòng bệnh hiện đại, tin cậy, góp phần đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
