Theo định hướng xây dựng, Luật Phát triển đô thị nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ, ổn định và có tính vượt trội để phát huy vai trò của TP. HCM với tư cách là trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Dự thảo luật cũng hướng tới tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền đô thị, qua đó tạo động lực phát triển mới cho TP. HCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là việc đề xuất nhiều cơ chế, chính sách đặc thù về quản trị đô thị hiện đại, tài chính - ngân sách, huy động nguồn lực đầu tư, phát triển hạ tầng chiến lược và tăng cường liên kết vùng.
Bên cạnh đó là các quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với mô hình, công nghệ và chính sách mới; thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời mở rộng không gian phát triển đô thị thông qua việc khai thác hiệu quả không gian ngầm, không gian trên cao, trên sông, ven biển và lấn biển.
Đối với TP. HCM, dự thảo luật còn bổ sung nhiều cơ chế riêng phù hợp với vị thế của đô thị đặc biệt. Trong đó có các chính sách phát triển khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, kinh tế biển, đô thị lấn biển, đô thị trên sông, kinh tế ban đêm, trung tâm năng lượng, cũng như tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp nhà nước. Dự thảo cũng đề xuất các cơ chế đột phá về thu hồi đất, bồi thường, tái định cư và phát triển hệ thống đường sắt đô thị nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm.
Trong quá trình hoàn thiện dự thảo, việc lấy ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân tiếp tục được đẩy mạnh thông qua các hội nghị, hội thảo, tọa đàm và diễn đàn pháp luật. Các cơ quan chức năng cũng sẽ tăng cường thông tin, định hướng dư luận đối với những nội dung mới hoặc còn nhiều ý kiến khác nhau, góp phần tạo sự đồng thuận trong xã hội trước khi Quốc hội xem xét, thông qua.
Song song với quá trình xây dựng luật, TP. HCM đã chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để có thể triển khai ngay sau khi luật có hiệu lực. HĐND và UBND thành phố đang phối hợp xây dựng khoảng 78 - 81 nghị quyết nhằm cụ thể hóa các cơ chế phân cấp, phân quyền và đầu tư, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch và hạ tầng.
Để hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội TP. HCM cùng các cơ quan chuyên môn đã tổ chức khoảng 20 cuộc họp với các chuyên gia trong lĩnh vực pháp lý và quy hoạch. Cùng với đó, UBND TP. HCM giao các sở, ngành rà soát toàn diện những quy định còn chồng chéo trong hệ thống pháp luật hiện hành, xây dựng khung pháp lý thống nhất cho đô thị đặc biệt. Thành phố cũng thành lập tổ chỉ đạo triển khai, huy động sự tham gia của các cơ quan chuyên môn và đội ngũ chuyên gia nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng của các văn bản hướng dẫn sau khi luật được ban hành.
Theo chương trình kỳ họp, sáng 7/8, Quốc hội sẽ nghe Tờ trình dự án Luật Phát triển đô thị và tiến hành thảo luận tại tổ. Đến sáng 11/8, dự án luật sẽ được thảo luận tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Tư pháp sẽ giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm. Chiều 24/8, Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua Luật Phát triển đô thị cùng nhiều dự án luật và nghị quyết quan trọng khác.
Việc ban hành Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt trong cải cách thể chế phát triển đô thị, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, đầu tư và quản trị, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng quản trị đô thị và chất lượng sống của người dân. Đây được xem là nền tảng quan trọng để TP. HCM phát huy vai trò đầu tàu kinh tế, hướng tới mục tiêu trở thành đô thị thông minh, hiện đại và có sức cạnh tranh trong khu vực.
