Hoàn thiện khung pháp lý cho kinh tế biển
Văn bản hợp nhất số 23/VBHN-BXD đã tích hợp các quy định của Nghị định số 142/2017/NĐ-CP, các nội dung sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 123/2021/NĐ-CP và nhất là Nghị định số 80/2026/NĐ-CP. Theo đó, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất cho việc xử lý vi phạm hành chính trong hoạt động hàng hải.
Phạm vi điều chỉnh của văn bản bao quát toàn diện các lĩnh vực trọng yếu như: xây dựng, quản lý kết cấu hạ tầng cảng biển, cảng cạn; hoạt động của tàu thuyền; hoa tiêu hàng hải; đăng ký tàu biển; bố trí thuyền viên… Đáng chú ý, các hành vi vi phạm liên quan niêm yết giá dịch vụ và thu phụ phí ngoài giá dịch vụ vận chuyển hàng hóa container được bổ sung vào diện quản lý chặt chẽ, góp phần minh bạch hóa thị trường vận tải biển.
Để bảo đảm tính răn đe, Nghị định quy định hai hình thức xử phạt chính là cảnh cáo và phạt tiền, với mức phạt cụ thể cho từng nhóm hành vi. Trong đó, mức phạt tiền đối với tổ chức được xác định bằng hai lần mức phạt đối với cá nhân.
Ngoài hình thức xử phạt chính, các tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như: tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn; đình chỉ hoạt động; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.
Điểm đáng chú ý là hệ thống các biện pháp khắc phục hậu quả được quy định đồng bộ, toàn diện. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, đối tượng vi phạm có thể bị buộc khôi phục tình trạng ban đầu; tháo dỡ công trình xây dựng trái phép; thực hiện các biện pháp phòng ngừa, xử lý ô nhiễm môi trường biển. Đối với các hành vi gây ô nhiễm dầu, chủ tàu phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại và tổ chức khắc phục hậu quả dưới sự giám sát của cơ quan chức năng.
Nâng cao hiệu lực thực thi công vụ
Để bảo đảm các quy định đi vào cuộc sống, Nghị định phân định rõ thẩm quyền lập biên bản và xử phạt của các lực lượng chức năng. Theo đó, bên cạnh Thanh tra hàng hải, thẩm quyền xử phạt còn được giao cho Cảng vụ hàng hải, Chi cục Hàng hải, cùng các lực lượng thực thi nhiệm vụ trên biển như Công an nhân dân, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, các quy định về kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử cũng được bổ sung. Việc tích hợp giấy tờ chuyên môn vào tài khoản định danh điện tử không chỉ tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý, bảo đảm tính công khai, minh bạch trong thực thi công vụ.
Việc ban hành và tổ chức thực hiện nghiêm các quy định xử phạt trong lĩnh vực hàng hải góp phần giữ vững kỷ cương, trật tự pháp luật, đồng thời tạo nền tảng xây dựng ngành hàng hải Việt Nam phát triển hiện đại, an toàn, bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế biển trong giai đoạn mới.
