Nghị quyết này quy định một số chỉ tiêu, nhiệm vụ trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án; báo cáo, giám sát việc thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ quy định tại Nghị quyết này.
Nghị quyết áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, giải quyết các vụ án, vụ việc và thi hành án.
Thay mặt Ủy ban Thường vụ, trình bày Tờ trình về dự án Nghị quyết, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết, Nghị quyết được ban hành nhằm xây dựng hệ thống các chỉ tiêu, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu của Đảng; vừa là mục tiêu để các cơ quan tư pháp phấn đấu, vừa là công cụ, tiêu chí để Quốc hội đánh giá kết quả hoạt động của các cơ quan.
Đồng thời, là cơ sở để tăng cường trách nhiệm giải trình, giám sát, kiểm soát quyền lực trong hoạt động phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.
Dự án Nghị quyết được xây dựng trên quan điểm là thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Việc xây dựng Nghị quyết phải góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật, công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; kéo giảm bền vững các loại tội phạm; giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định để thúc đẩy kinh tế - xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng 02 con số.
Đồng thời, việc xây dựng Nghị quyết phải tạo cơ sở để Quốc hội đánh giá chính xác, khách quan kết quả công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; đóng vai trò như "KPIs" để Quốc hội giám sát và đánh giá chất lượng của các cơ quan.
Những chỉ tiêu, nhiệm vụ trong Nghị quyết phải phản ánh thực chất chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ quan, gắn với đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật; sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; đồng bộ với các luật trong lĩnh vực tư pháp mới được Quốc hội sửa đổi, bổ sung, ban hành mới.
Dự thảo Nghị quyết hiện có bố cục gồm 08 điều, trong đó Điều 1 quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng; từ Điều 2 đến Điều 5 quy định về các chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án; Điều 6 và Điều 7 quy định về trách nhiệm, điều kiện bảo đảm thực hiện; Điều 8 quy định điều khoản thi hành.
Thẩm tra về dự án Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu khẳng định, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96 và các nguyên tắc xây dựng Nghị quyết được nêu trong Tờ trình; cơ bản tán thành với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết.
Nội dung dự thảo Nghị quyết phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho rằng, qua 06 năm thực hiện, Nghị quyết số 96 đã phát huy hiệu quả rõ nét, tạo chuyển biến tích cực, thực chất trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, nâng cao chất lượng công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án. Hầu hết các chỉ tiêu Quốc hội giao đều được các cơ quan tư pháp thực hiện đạt và vượt yêu cầu.
Bên cạnh đó, việc thực hiện Nghị quyết số 96 đã xuất hiện một số bất cập. Một số chủ trương, chính sách mới của Đảng về công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật trong tình hình mới cần được kịp thời thể chế hóa. Việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội xây dựng dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96 dưới hình thức văn bản quy phạm pháp luật với nhiều chỉ tiêu được chuyển từ định tính sang định lượng không chỉ là sự kế thừa, phát huy các kết quả tích cực đã đạt được mà còn là cơ sở để tiếp tục sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, tạo cơ sở pháp lý để Quốc hội thực hiện hiệu quả quyền giám sát tối cao, đồng thời thể hiện niềm tin, kỳ vọng của Quốc hội và cử tri đối với các cơ quan tư pháp.
Trình tự, thủ tục xây dựng dự án Nghị quyết đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao cho các cơ quan nêu trong dự thảo Nghị quyết được xây dựng bảo đảm tính khoa học, trên cơ sở tổng kết thực tiễn, khảo sát thực tế kỹ lưỡng, khách quan, toàn diện.
