Tham dự hội thảo có các lãnh đạo, các nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu, các nhà quản lý cùng đại diện các doanh nghiệp trong vùng. Đây là hoạt động chuyên môn có ý nghĩa cấp thiết nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Phát biểu khai mạc và đề dẫn hội thảo, TS. Trần Hoàng Hiểu - Trưởng ban QLKH & HTQT Học viện Chính trị khu vực IV nhấn mạnh: Chúng ta đang sống trong thời kỳ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, quyết định năng lực cạnh tranh và tốc độ tăng trưởng của mỗi quốc gia. Đối với Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) - vùng kinh tế trọng điểm về nông nghiệp, thủy sản và kinh tế biển của cả nước, nhu cầu này lại càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
Hiện nay, ĐBSCL đang phải đối mặt với những thách thức kép mang tính toàn cầu và nội vùng: từ tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông, bờ biển; cho đến các nút thắt về chất lượng nguồn nhân lực, năng lực đổi mới công nghệ, khả năng thương mại hóa kết quả nghiên cứu và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.
Tại hội thảo, các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý thực tiễn đã chứng minh, khoa học và công nghệ chỉ thực sự phát huy vai trò khi các kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ và tạo ra giá trị gia tăng cụ thể cho xã hội. Để làm được điều đó, cần có một cơ chế phối hợp nhịp nhàng, chặt chẽ trong hệ sinh thái liên kết “bốn nhà”, trong đó: Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế; Doanh nghiệp giữ vị trí trung tâm ứng dụng và thương mại hóa; Nhà khoa học là lực lượng sáng tạo tri thức; và Người dân vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể tham gia trực tiếp.
Hội thảo đã nhận được sự quan tâm lớn từ giới chuyên môn với 35 bài tham luận được chuẩn bị công phu, có giá trị khoa học và thực tiễn cao từ nhiều góc độ. Các tham luận tập trung làm rõ hệ thống lý luận về liên kết “bốn nhà”; định vị rõ vai trò, vị trí của từng chủ thể; phân tích sâu sắc nội dung liên kết từ khâu nghiên cứu đến ứng dụng, chuyển giao; đồng thời phản ánh bức tranh thực tiễn sinh động cùng những hạn chế, bất cập đang tồn tại trong vùng.
Bên cạnh đó, từ các ý kiến thảo luận và tham luận tại hội thảo, Ban Tổ chức đã đúc kết và chỉ ra 5 vấn đề lớn mang tính chiến lược cần tiếp tục tập trung trao đổi, tháo gỡ trong thời gian tới như:
Thứ nhất: Làm thế nào để xây dựng được cơ chế liên kết thực chất giữa các chủ thể, khắc phục triệt để tình trạng liên kết mang tính hình thức, thiếu bền vững và chưa tạo được động lực đủ mạnh cho đổi mới sáng tạo.
Thứ hai: Làm thế nào để doanh nghiệp thực sự trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đóng vai trò cầu nối hiệu quả giữa nghiên cứu khoa học với thị trường và nhu cầu phát triển thực tế.
Thứ ba: Làm thế nào để tháo gỡ triệt để những rào cản về thể chế, tài chính, sở hữu trí tuệ, cơ chế sử dụng và khai thác kết quả nghiên cứu khoa học có sử dụng ngân sách nhà nước.
Thứ tư: Làm thế nào để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, năng lực hấp thụ công nghệ, trình độ quản trị đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp và người dân trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.
Thứ năm: Làm thế nào để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vùng ĐBSCL dựa trên sự liên kết chặt chẽ giữa các địa phương, các cơ sở nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của vùng trong hội nhập quốc tế sâu rộng.
Phát biểu tổng kết và bế mạc hội thảo, TS. Nguyễn Văn Sỹ - Phó Giám đốc Học viện Chính trị khu vực IV nhấn mạnh: ĐBSCL với vị thế là vựa lúa, trung tâm thủy sản và trái cây lớn nhất cả nước đang đứng trước bước ngoặt lịch sử. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mở ra những chân trời phát triển mới, nhưng cũng đi kèm thách thức khốc liệt từ biến đổi khí hậu, nước biển dâng và áp lực chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu.
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã trở thành “kim chỉ nam” hành động, xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chính là động lực cốt lõi để xây dựng lực lượng sản xuất mới. Việc hiện thực hóa mô hình liên kết “bốn nhà” tại vùng Tây Nam Bộ không còn dừng lại ở mức độ khuyến khích, mà đã trở thành yêu cầu khách quan, điều kiện tiên quyết để hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững.
“Liên kết 'bốn nhà' không chỉ là một giải pháp tình thế, mà là cơ chế vận hành bắt buộc trong nền kinh tế tri thức. Ở đó, không một chủ thể nào có thể đứng độc lập nếu muốn tạo ra giá trị gia tăng đột phá cho chuỗi nông sản ĐBSCL”.- TS. Nguyễn Văn Sỹ nói.
Với tinh thần trách nhiệm, tâm huyết và trí tuệ, Hội thảo khoa học do Học viện Chính trị khu vực IV tổ chức không chỉ dừng lại ở việc nhận diện thách thức mà còn kỳ vọng đề xuất được các kiến nghị xác đáng, các giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách.
Qua đó, những kết quả thu được từ hội thảo sẽ là nguồn tư liệu khoa học quan trọng phục vụ trực tiếp cho công tác nghiên cứu, hoàn thiện cơ sở lý luận, đồng thời góp phần thúc đẩy nhanh quá trình đưa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị vào cuộc sống, tạo động lực mới cho sự phát triển thịnh vượng và bền vững của ĐBSCL nói riêng và cả nước nói chung.
