Diễn ra từ ngày 18 - 25/7, triển lãm là một trong những hoạt động của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề văn hóa, đạo đức và sáng tạo trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững các ngành công nghiệp văn hóa.
Phát biểu khai mạc triển lãm, TS. Phạm Xuân Tài - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết, triển lãm không chỉ giới thiệu các thực hành nghệ thuật đương đại ứng dụng AI mà còn góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của trí tuệ nhân tạo trong học tập, nghiên cứu, kinh doanh và đời sống, đặc biệt trong các hoạt động sáng tạo dựa trên nguồn lực văn hóa.
Theo ông, sự kiện hướng tới xây dựng diễn đàn kết nối giữa chuyên gia, nghệ sĩ, doanh nghiệp, giảng viên, sinh viên và cộng đồng sáng tạo, đồng thời nâng cao trách nhiệm trong việc ứng dụng AI an toàn, minh bạch, phù hợp với các giá trị văn hóa, chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
“Thể Lạ” là hành trình khám phá mối quan hệ giữa con người và trí tuệ nhân tạo trong bối cảnh công nghệ ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống sáng tạo. Thông qua các tác phẩm sắp đặt đa phương tiện, triển lãm đặt ra những góc nhìn về cách AI có thể trở thành công cụ đồng hành, mở rộng năng lực của con người khi được sử dụng một cách có ý thức, có trách nhiệm và mang tính phản biện.
Ông Jonathan Wallace Baker - Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam nhấn mạnh: “Khi trí tuệ nhân tạo ngày càng học hỏi nhiều hơn từ tri thức, văn hóa và sự sáng tạo của con người, chúng ta đặt câu hỏi về những khía cạnh mà máy móc không thể thay thế con người và làm thế nào để đảm bảo rằng tiến bộ công nghệ tiếp tục phục vụ con người và xã hội. Là cơ quan đầu tiên của Liên Hợp Quốc thiết lập khuôn khổ chuẩn mực toàn cầu về đạo đức của trí tuệ nhân tạo, UNESCO tin rằng văn hóa và sự sáng tạo phải đóng vai trò thiết yếu trong việc định hình tương lai của các công nghệ này”.
Triển lãm quy tụ 04 nghệ sĩ trẻ gồm: Nguyễn Trà Giang (Gydient), Võ Hải Yến (YenJii), Trần Đàm An (Antransax) và Nguyễn Phan Thảo Đan (Danestla). Trên diện tích hơn 860m2, không gian trưng bày được thiết kế theo bốn giai đoạn mô phỏng quá trình AI tiếp nhận và xử lý dữ liệu gồm: Nhận diện – Phân loại – Mã hóa – Tái tạo, đồng thời phản chiếu hành trình con người nhìn lại và định hình bản sắc của mình trong kỷ nguyên số.
Ở không gian Nhận diện, nghệ sĩ Gydient tái hiện môi trường làm việc của một giám đốc thiết kế, nơi AI xuất hiện như một cộng sự hỗ trợ sáng tạo. Tác phẩm nhấn mạnh giá trị của AI không nằm ở việc thay thế con người mà ở khả năng hỗ trợ khi con người làm chủ tư duy và định hướng sáng tạo.
Không gian Phân loại của Yến Jii khai thác mối quan hệ giữa bản sắc thật và danh tính số. Hình tượng khuôn mặt trung tâm được bao quanh bởi nhiều "phiên bản" khác nhau gợi mở cách AI thu thập, phân tích dữ liệu để hình thành chân dung số của mỗi cá nhân, đồng thời đặt ra câu hỏi về việc giữ gìn bản sắc trong môi trường trực tuyến.
Với Mã hóa, nghệ sĩ Antransax chuyển hóa cảm xúc, ký ức và trải nghiệm thành ngôn ngữ mà máy có thể tiếp nhận. Thông qua âm thanh, hình ảnh và các yếu tố đa giác quan, tác phẩm phản ánh sự giao thoa giữa nghệ thuật và công nghệ, khẳng định cảm xúc và bản sắc con người vẫn là yếu tố cốt lõi trong quá trình sáng tạo.
Khép lại hành trình là không gian Tái tạo của Danestla với hình ảnh chiếc gương lơ lửng trên mặt nước, biểu tượng cho sự cân bằng giữa con người, thiên nhiên và công nghệ. Tác phẩm gửi gắm thông điệp AI chỉ thực sự phát huy giá trị khi được sử dụng có trách nhiệm, tôn trọng con người và môi trường, trở thành phương tiện giúp con người khám phá và hoàn thiện chính mình.
Bên cạnh hoạt động trưng bày, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với Văn phòng UNESCO tại Hà Nội sẽ tổ chức các tọa đàm chuyên đề về văn hóa, đạo đức và sáng tạo trong ứng dụng AI, tập trung vào các vấn đề quản trị văn hóa, quyền tác giả và thực hành sáng tạo đương đại. Thông qua chuỗi hoạt động này, Ban Tổ chức kỳ vọng góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của trí tuệ nhân tạo trong đổi mới sáng tạo, đồng thời khuyến khích cộng đồng sử dụng AI một cách có trách nhiệm, lấy con người làm trung tâm và phù hợp với các giá trị văn hóa trong kỷ nguyên số.
