Giúp giảng viên tiếp cận công cụ công nghệ mới

Chương trình được tổ chức tại Trường Đại học Thành Đông, phường Hải Dương, thành phố Hải Phòng. Công ty Lượng tử DATAQ, đơn vị thành viên của Viện Nghiên cứu Đào tạo Công nghệ và Chuyển đổi số AVG (Viện AVG), phối hợp với Ban Giám hiệu nhà trường giới thiệu nền tảng VQLab và hướng dẫn kỹ năng sử dụng trong môi trường đại học.

Tham dự chương trình, về phía Trường Đại học Thành Đông có đại diện lãnh đạo nhà trường gồm TS. Nguyễn Thị Hoa Lý - Phó Hiệu trưởng, cùng các phó giáo sư, tiến sĩ, lãnh đạo các phòng, ban chuyên môn và đội ngũ giảng viên. Về phía Viện AVG có Ông Nguyễn Hoàng Hà, Chủ tịch Hội đồng quản lý Viện; Ông Phạm Quốc Đông, Viện trưởng; Ông Nguyễn Xuân Đồng, Kỹ sư trưởng, Chủ nhiệm đề tài VQLab, cùng các chuyên gia của Công ty Lượng tử DATAQ.

Nội dung tập huấn tập trung vào giới thiệu phòng thí nghiệm lượng tử ảo VQLab, hướng dẫn kỹ năng ứng dụng nền tảng và trao đổi về nhu cầu sử dụng trong hoạt động chuyên môn. Đây là dịp để giảng viên tìm hiểu công cụ mới, làm rõ phạm vi ứng dụng và những điều kiện cần thiết trước khi xem xét đưa vào giảng dạy, nghiên cứu.

Việc trao đổi trực tiếp giữa đội ngũ giảng viên và nhóm phát triển tạo điều kiện kết nối yêu cầu của chương trình đào tạo với khả năng đáp ứng của giải pháp. Những nhu cầu từ thực tiễn nhà trường là cơ sở để lựa chọn nội dung ứng dụng phù hợp, đồng thời giúp đơn vị phát triển định hướng hoàn thiện công cụ phục vụ người dùng.

Gắn hoạt động đào tạo với định hướng Nghị quyết 57

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đặt ra yêu cầu phát triển các viện nghiên cứu, trường đại học thành những chủ thể nghiên cứu mạnh, gắn kết nghiên cứu với ứng dụng và đào tạo. Nghị quyết cũng nhấn mạnh phát triển nhân lực trình độ cao và từng bước làm chủ công nghệ chiến lược, trong đó có công nghệ lượng tử. Đối với giáo dục đại học, định hướng này đặt ra yêu cầu đổi mới nội dung đào tạo và tăng cơ hội thực hành, nghiên cứu cho người học.

Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, có hiệu lực từ 01/7/2026, ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược. Trong đó, an ninh mạng và lượng tử được xác định là một nhóm công nghệ chiến lược; truyền thông lượng tử, tính toán lượng tử và cảm biến lượng tử thuộc danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược. Đây là bối cảnh chính sách để các cơ sở giáo dục đại học xem xét phát triển hoạt động đào tạo, nghiên cứu phù hợp với năng lực và điều kiện của mình.

Từ góc độ triển khai tại nhà trường, tập huấn công cụ mới là bước chuẩn bị về năng lực giảng viên. Để chuyển thành kết quả đào tạo, hoạt động này cần được tiếp nối bằng việc lựa chọn học phần phù hợp, xây dựng bài thực hành và đánh giá khả năng vận dụng của người học. Cách tiếp cận đó giúp gắn chuyển đổi số với chất lượng chuyên môn và nhu cầu nghiên cứu cụ thể.

Tiếp cận công nghệ lượng tử trong môi trường đại học

Trong đào tạo công nghệ lượng tử, môi trường mô phỏng có thể hỗ trợ người học khảo sát mô hình, thay đổi tham số và đối chiếu kết quả với lý thuyết. Giá trị sư phạm nằm ở việc tạo cơ hội thực hành có hướng dẫn, giúp sinh viên hiểu phương pháp và giới hạn của mô hình thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức qua bài giảng.

Một ví dụ quốc tế là bộ học liệu Qiskit của IBM Quantum dành cho bậc đại học trong các lĩnh vực khoa học máy tính, tính toán lượng tử và cơ học lượng tử nhập môn. Các mô-đun giúp giảng viên, sinh viên khám phá những giao thức và thuật toán cơ bản, đồng thời có lựa chọn mô phỏng phục vụ hoạt động học tập. Kinh nghiệm này gợi mở cách kết hợp bài giảng với bài thực hành và hoạt động nghiên cứu theo nhóm.

Đối với VQLab, hướng ứng dụng tại Trường Đại học Thành Đông cần được xác định trên cơ sở chức năng thực tế của nền tảng và yêu cầu từng học phần. Những nội dung như qubit, chồng chập, rối lượng tử, phép đo hoặc thuật toán lượng tử cơ bản có thể được xem xét trong quá trình xây dựng bài thực hành nếu công cụ đáp ứng. Đây là những hướng chuyên môn cần đánh giá, không đồng nghĩa với việc tất cả đã được triển khai tại buổi tập huấn.

Về mặt kỹ thuật, cần phân biệt thí nghiệm mô phỏng trên máy tính thông thường với tác vụ chạy trên phần cứng lượng tử thực. Kết quả mô phỏng giúp kiểm tra mô hình trong những giả định xác định; kết quả trên thiết bị lượng tử còn chịu ảnh hưởng của nhiễu và sai số phần cứng. Vì vậy, việc sử dụng một phòng thí nghiệm ảo cần đi kèm giải thích rõ cơ chế vận hành, điều kiện thí nghiệm và cách đọc kết quả.

Phát triển hợp tác phục vụ giảng dạy và nghiên cứu

Hoạt động phối hợp giữa Trường Đại học Thành Đông, Viện AVG và Công ty Lượng tử DATAQ tạo thêm cơ hội trao đổi giữa cơ sở đào tạo với đơn vị nghiên cứu, phát triển công nghệ. Nhà trường có thể đưa ra yêu cầu chuyên môn; nhóm phát triển có điều kiện tiếp nhận phản hồi để xem xét điều chỉnh giải pháp. Hiệu quả của sự kết nối cần được thể hiện qua những bài thực hành phù hợp và kết quả học tập có thể đánh giá.

Một hướng triển khai tiếp theo là lựa chọn nhóm giảng viên và một số nội dung đào tạo để thử nghiệm ở quy mô phù hợp. Quá trình này cần xác định mục tiêu học tập, chuẩn bị tài liệu hướng dẫn, kiểm tra độ chính xác của kết quả và ghi nhận phản hồi người dùng. Các tiêu chí như mức độ hoàn thành bài thực hành, khả năng giải thích kết quả và chất lượng báo cáo chuyên môn sẽ giúp nhà trường có căn cứ xem xét mở rộng ứng dụng.

Buổi giới thiệu, tập huấn VQLab ngày 30/9/2026 là bước tiếp cận ban đầu để các bên trao đổi về khả năng sử dụng nền tảng trong môi trường đại học. Việc tiếp tục đánh giá công cụ và xây dựng nội dung thực hành phù hợp sẽ góp phần đưa định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào hoạt động giảng dạy, nghiên cứu của nhà trường.