Sáng 4/11, Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) phối hợp với Báo Công Thương tổ chức tọa đàm "An toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát: Trách nhiệm doanh nghiệp - Niềm tin người tiêu dùng", nhằm đánh giá nguy cơ mất an toàn thực phẩm, nhận diện khó khăn trong thực thi các quy định pháp luật và đóng góp ý kiến hoàn thiện chính sách về an toàn thực phẩm.
Công tác quản lý được triển khai trên nhiều địa bàn, phương thức kinh doanh
Theo ông Nguyễn Tiến Cường, Phó Tổng Biên tập Báo Công Thương, an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát cần được kiểm soát xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, chế biến đến vận chuyển, bảo quản và phân phối. Đây không chỉ là yêu cầu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn liên quan trực tiếp đến uy tín doanh nghiệp và môi trường cạnh tranh trên thị trường.
Trong 9 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất ngành đồ uống tăng 17,4%, riêng sản lượng bia tăng 14,7%. Sự gia tăng quy mô sản xuất đặt ra yêu cầu cao hơn về quản lý chất lượng và bảo đảm an toàn thực phẩm trong lĩnh vực này.
Theo báo cáo của Bộ Y tế, năm 2025, tại 29/34 tỉnh, thành phố, các cơ quan chức năng đã kiểm tra 4.105 cơ sở sản xuất rượu, bia, trong đó 3.713 cơ sở đủ điều kiện, chiếm 90,45%. Cùng năm, lực lượng quản lý thị trường xử lý 210 vụ vi phạm liên quan đến rượu, bia, phạt hành chính hơn 3 tỷ đồng. Trên môi trường thương mại điện tử, các sàn đã gỡ gần 4.255 sản phẩm và ngăn chặn 1.902 gian hàng vi phạm.
Những con số này cho thấy công tác quản lý đã được triển khai trên nhiều địa bàn, phương thức kinh doanh, nhưng nguy cơ vi phạm vẫn hiện hữu. Đặc biệt, sự phát triển của thương mại điện tử đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát và tăng cường phối hợp giữa các lực lượng chức năng.
Một trong những nội dung được quan tâm là dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) do Bộ Y tế chủ trì xây dựng, dự kiến trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI. Theo các định hướng chính sách đang được nghiên cứu, dự thảo Luật đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm từ khâu sản xuất ban đầu, chuyển mạnh sang quản lý chủ động dựa trên đánh giá nguy cơ, ứng dụng công nghệ và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể.
Những định hướng sửa đổi này liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, công bố, lưu thông và phân phối sản phẩm bia, rượu, nước giải khát. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy định, rà soát quy trình sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng.
Cùng với quá trình hoàn thiện chính sách, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều chương trình, kế hoạch nhằm tăng cường quản lý an toàn thực phẩm từ sản xuất, phân phối đến tiêu dùng. Trong đó, Đảng ủy Bộ Công Thương ban hành Kế hoạch số 64-KH/ĐUB ngày 5/10/2026 về truyền thông chính sách đối với dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).
Công tác quản lý cần chuyển mạnh sang hậu kiểm
Tham luận tại tọa đàm, bà Nguyễn Hương Giang, đại diện Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm đối với sản phẩm bia, rượu và nước giải khát.
Theo đó, cần rà soát đồng bộ các quy định về an toàn thực phẩm, kinh doanh rượu và phòng, chống tác hại của rượu, bia, tránh chồng chéo, thiếu thống nhất trong thực thi. Cùng với cải cách thủ tục hành chính, công tác quản lý cần chuyển mạnh sang hậu kiểm dựa trên đánh giá nguy cơ; tăng cường truy xuất nguồn gốc, ứng dụng dữ liệu điện tử và phối hợp liên ngành; phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp.
Thực tế, thị trường vẫn tiềm ẩn nguy cơ từ nguyên liệu không bảo đảm chất lượng, sản phẩm không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng nhái và hàng hóa vi phạm quy định về chất lượng, an toàn thực phẩm. Những vi phạm này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn gây tổn hại đến uy tín doanh nghiệp làm ăn chân chính, làm suy giảm niềm tin thị trường và tạo ra môi trường cạnh tranh không bình đẳng.
Tại tọa đàm, trách nhiệm tự kiểm soát của doanh nghiệp được xác định là một trong những yêu cầu quan trọng để bảo đảm an toàn thực phẩm. Doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu đầu vào, điều kiện nhà xưởng, thiết bị, vệ sinh sản xuất, quy trình chế biến, đóng gói, bảo quản và vận chuyển.
Các đơn vị phân phối, bán lẻ cũng cần nâng cao trách nhiệm trong lựa chọn nhà cung cấp, kiểm tra nguồn gốc, chất lượng và điều kiện bảo quản hàng hóa trước khi đưa đến người tiêu dùng.
TS. Trần Thị Dung, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cho rằng, nguy cơ mất an toàn thực phẩm đối với bia, rượu và nước giải khát có thể xuất phát từ nguyên liệu, phụ gia, quy trình sản xuất, bảo quản cũng như tình trạng hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.
Để phòng ngừa rủi ro, cần đẩy mạnh phổ biến kiến thức, hướng dẫn người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm có nhãn mác đầy đủ, nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng và bao bì nguyên vẹn. Đồng thời, tăng cường cảnh báo tác hại của việc sử dụng rượu, bia và nước giải khát không đúng cách, khuyến khích người tiêu dùng tham gia giám sát thị trường.
Công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý cần phù hợp với đặc thù từng nhóm sản phẩm và phương thức kinh doanh. Việc phát hiện, ngăn chặn hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và sản phẩm vi phạm quy định về chất lượng cần gắn với chia sẻ thông tin, cảnh báo nguy cơ, truy xuất nguồn gốc và thu hồi sản phẩm không bảo đảm an toàn.
Trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng phát triển, cần chú trọng ứng dụng công nghệ số trong quản lý dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát hàng hóa, nâng cao hiệu quả quản lý trên cả thị trường truyền thống và môi trường trực tuyến.
