Trong bối cảnh kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng của nền kinh tế, sự xuất hiện của những doanh nhân - đặc biệt là doanh nhân trẻ - trong cơ quan dân cử đang trở thành một xu hướng đáng chú ý.
Một thế hệ doanh nhân mới bước vào cơ quan dân cử
Sinh năm 1995, ông Đỗ Vinh Quang hiện tham gia điều hành hệ sinh thái doanh nghiệp của gia đình trong nhiều lĩnh vực như tài chính, hạ tầng, thể thao và hàng không. Ông là con trai của doanh nhân Đỗ Quang Hiển, người sáng lập và điều hành T&T - một trong những doanh nghiệp tư nhân lớn tại Việt Nam.
Việc một doanh nhân thế hệ 9X tham gia ứng cử HĐND cho thấy dấu hiệu chuyển giao không chỉ trong hoạt động kinh doanh mà cả trong vai trò xã hội. Nếu trước đây, doanh nhân tham vào cơ quan dân cử thường là những người đã có nhiều thập niên trải nghiệm thương trường, thì nay sự tham gia của lớp trẻ phản ánh xu hướng hội nhập giữa quản trị doanh nghiệp hiện đại và quản trị công.
HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, có nhiệm vụ quyết định ngân sách, thông qua quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, giám sát hoạt động của UBND cùng cấp. Các quyết sách của HĐND tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, quy hoạch đất đai, hạ tầng và chính sách xã hội.
Doanh nhân tham gia nghị trường không phải là hiện tượng mới
Chủ tịch FPT Trương Gia Bình từng là đại biểu Quốc hội khóa XI. Sự tham gia của ông diễn ra trong giai đoạn Việt Nam thúc đẩy mạnh mẽ phát triển công nghệ thông tin và hội nhập kinh tế toàn cầu. Ông được xem là đại diện cho tiếng nói của khu vực kinh tế tri thức trong quá trình hoạch định chính sách.
Doanh nhân Đặng Thành Tâm cũng từng là đại biểu Quốc hội khóa XIII, thời điểm Việt Nam đẩy mạnh phát triển khu công nghiệp và thu hút đầu tư nước ngoài. Sự hiện diện của ông phản ánh mối liên hệ giữa chính sách đầu tư, đất đai và chiến lược phát triển kinh tế.
Là đại biểu Quốc hội khóa XIV, doanh nhân Mai Hữu Tín gây chú ý với nhiều đề xuất liên quan đến cải cách điều kiện kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tư nhân.
Những trường hợp này cho thấy doanh nhân đã và đang hiện diện trong hệ thống chính trị, đặc biệt ở các lĩnh vực gắn chặt với phát triển kinh tế.
Cơ hội và thách thức của mô hình doanh nhân - đại biểu dân cử
Sự tham gia của doanh nhân vào cơ quan dân cử mang lại nhiều lợi ích tiềm năng cụ thể như, doanh nhân hiểu rõ môi trường kinh doanh, chi phí tuân thủ pháp luật và nhu cầu của thị trường. Khả năng thiết lập mục tiêu, đánh giá hiệu quả và tối ưu nguồn lực có thể giúp nâng cao chất lượng chính sách. Mạng lưới quan hệ toàn cầu hỗ trợ thu hút đầu tư và thúc đẩy hợp tác.
Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội là những thách thức không thể bỏ qua.
Bản chất của cơ quan dân cử là đại diện cho toàn bộ cử tri, bao gồm cả người lao động, nông dân, nhóm yếu thế và doanh nghiệp... Vì vậy, đại biểu xuất thân từ giới doanh nhân cần cân bằng giữa góc nhìn thị trường và lợi ích cộng đồng rộng lớn hơn.
Phép thử cho giai đoạn phát triển mới
Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khu vực kinh tế tư nhân. Trong bối cảnh đó, việc doanh nhân tham gia hoạch định chính sách có thể là bước đi phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Tuy nhiên, điều quyết định thành công không nằm ở lý lịch doanh nhân hay chính trị, mà ở năng lực minh bạch và trách nhiệm giải trình của hệ thống.
Trường hợp ông Đỗ Vinh Quang, nếu trúng cử, sẽ trở thành một ví dụ điển hình cho mô hình doanh nhân trẻ tham gia quản trị địa phương. Đây có thể là dấu hiệu của sự chuyên nghiệp hóa trong quan hệ công - tư.
