Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư ban hành danh mục thuốc dược liệu, thuốc kết hợp dược chất với dược liệu, thuốc cổ truyền, dược liệu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế.
Tăng 129 thuốc y học cổ truyền được bảo hiểm y tế thanh toán
Theo dự thảo, tại Phụ lục 1, danh mục thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền gồm 358 mục, tăng 129 mục so với 229 thuốc trong danh mục hiện hành. Trong khi đó, Phụ lục về dược liệu gồm 344 mục, giảm 5 mục so với 349 vị thuốc cổ truyền trong danh mục hiện hành.
Đây là đợt cập nhật đáng kể danh mục thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán bảo hiểm y tế.
Bộ Y tế cũng đề xuất xây dựng riêng danh mục 35 thuốc kết hợp dược chất với dược liệu được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán. Tùy từng loại thuốc, dự thảo quy định cụ thể tỷ lệ, phạm vi, điều kiện và thời gian thanh toán.
Dự thảo xây dựng riêng phụ lục về danh mục thuốc có kết hợp dược chất với dược liệu được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán, gồm 35 mục. Tuy nhiên, việc thanh toán bảo hiểm y tế được Bộ Y tế đề xuất theo điều kiện, tỷ lệ khác nhau.
Đơn cử như, với Ginkgo biloba (cây bạch quả), Quỹ Bảo hiểm y tế dự kiến thanh toán trong điều trị đau do viêm động mạch (đau thắt khi đi), rối loạn thị giác do bệnh võng mạc tiểu đường, một số bệnh lý tai mũi họng như chóng mặt, ù tai, giảm thính lực; rối loạn tuần hoàn thần kinh cảm giác do thiếu máu cục bộ và hội chứng Raynaud.
Với Panax notoginseng saponins (nhóm hoạt chất saponin toàn phần chiết xuất từ rễ cây tam thất), dự thảo quy định Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán 50% tại cơ sở cấp chuyên sâu, cấp cơ bản trong một số trường hợp như đột quỵ giai đoạn cấp, sau chấn thương sọ não, sau phẫu thuật chấn thương sọ não hoặc sau phẫu thuật thần kinh sọ não. Thời gian thanh toán tối đa lần lượt được quy định từ 10-21 ngày tùy trường hợp.
Silymarin (là một hỗn hợp hoạt chất flavonoid được chiết xuất từ hạt của cây kế sữa) được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán tại cơ sở cấp chuyên sâu, cấp cơ bản. Curcumin (chiết xuất từ củ nghệ) được thanh toán trong điều trị viêm loét dạ dày, hành tá tràng không có xuất huyết hoặc thủng.
Với đan sâm, tam thất, Camphor (hoạt chất tự nhiên được chiết xuất từ cây long não), dự kiến được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán trong giới hạn chỉ định điều trị và phòng ngừa các chứng rối loạn nhịp tim, đau thắt ngực.
Bên cạnh đó, Dự thảo cũng quy định việc thanh toán không chỉ căn cứ vào cách ghi tên trong danh mục. Theo đó, thuốc trong danh mục hoặc thuốc được ghi theo tên dược chất, dược liệu vẫn được thanh toán trong trường hợp có cách ghi tên khác nhau, bao gồm các dạng chiết xuất, bào chế, chế biến khác nhau.
Đối với dược liệu, dự thảo cũng quy định trường hợp được ghi theo tên dược liệu nhưng có cách ghi tên khác nhau, bao gồm các bộ phận sử dụng khác nhau và các dạng sơ chế, chế biến khác nhau.
Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) cho biết, chi phí thuốc hiện chiếm hơn 31% tổng chi Quỹ Bảo hiểm y tế, trong khi chi cho thuốc y học cổ truyền chỉ chiếm khoảng 5,4%. Mỗi năm, cả nước có khoảng 195 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế với tổng chi hơn 160.000 tỷ đồng, chi cho y học cổ truyền chiếm 3,3%.
Chương trình phát triển y, dược cổ truyền đến năm 2030 của Việt Nam đặt mục tiêu nâng tỷ lệ chi trả thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền trong tổng chi phí thuốc từ Quỹ bảo hiểm y tế lên tối thiểu 20% vào năm 2025 và 30% vào năm 2030. Tuy nhiên, đến nay, con số này mới đạt 5,42%, tương đương 3.160 tỷ đồng.
Thực tế này cho thấy tỷ trọng chi cho thuốc y học cổ truyền còn khiêm tốn trong số chi Quỹ Bảo hiểm y tế.
Điều này đặt ra yêu cầu cần có chính sách chi trả hợp lý, tạo động lực phát triển, đồng thời khẳng định đúng vị trí của y học cổ truyền trong hệ thống y tế, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Bảo đảm sử dụng hiệu quả Quỹ Bảo hiểm y tế, nâng cao chất lượng y học cổ truyền
Tại hội nghị nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế trong lĩnh vực y, dược cổ truyền Bộ Y tế tổ chức mới đây, Thứ trưởng Thường trực Y tế Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh: Y, dược cổ truyền là bộ phận quan trọng của nền y học Việt Nam, được kế thừa và phát triển qua nhiều thế hệ, góp phần chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân. Chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước là phát huy giá trị y học cổ truyền trên cơ sở kết hợp hài hòa với y học hiện đại.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập cần tiếp tục tháo gỡ như: Công tác tổ chức khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế trong lĩnh vực y học cổ truyền tại một số nơi chưa thực sự đồng bộ; năng lực cung ứng dịch vụ giữa các cấp chuyên môn kỹ thuật còn chênh lệch; việc chuyển người bệnh, tiếp nhận người bệnh và tổ chức đăng ký khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu chưa thực sự đáp ứng yêu cầu thực tiễn cũng như nhu cầu ngày càng cao của người dân, nhất là chưa sát với đặc thù của chuyên ngành y học cổ truyền.
Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết, hiện cả nước có 5 bệnh viện y học cổ truyền trực thuộc Bộ Y tế và các bộ, ngành; 61 bệnh viện tuyến tỉnh và 10 bệnh viện tư nhân.
Đáng lưu ý, tỷ lệ khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế trong lĩnh vực y học cổ truyền ở y tế cơ sở, trạm y tế cấp xã có xu hướng giảm. Tỷ trọng chi cho thuốc y học cổ truyền trong tổng chi thuốc bảo hiểm y tế còn thấp, năm 2025 chỉ chiếm khoảng 5,42%. Chất lượng và khả năng tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh y học cổ truyền còn chênh lệch giữa các cấp chuyên môn, vùng, miền, địa phương.
Trước thực trạng này, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà đề nghị các đơn vị đánh giá toàn diện thực trạng hệ thống khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế trong lĩnh vực y, dược cổ truyền; hoàn thiện cơ chế đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu tại các cơ sở y học cổ truyền phù hợp với năng lực chuyên môn và nhu cầu thực tiễn; xây dựng danh mục bệnh, nhóm bệnh được tiếp cận cơ sở chuyên sâu bảo đảm quyền lợi người bệnh.
Cùng với đó, cần tiếp tục rà soát, cập nhật các quy định về dịch vụ kỹ thuật, thuốc y học cổ truyền và cơ chế thanh toán bảo hiểm y tế theo hướng khoa học, khả thi; bảo đảm cân đối Quỹ Bảo hiểm y tế và đáp ứng yêu cầu phát triển.
Việc đổi mới chính sách bảo hiểm y tế đối với y học cổ truyền cần gắn với xu hướng chuyển mạnh sang phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe từ sớm, từ xa; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và liên thông dữ liệu trong quản lý, điều hành.
