Góc nhìn giáo dục: Biểu hiện thương mại hóa biến tướng trong trường học

Một trường THCS mới đây thông báo đến các hội, nhóm phụ huynh trên Zalo của các lớp trong trường khuyến khích cha mẹ học sinh ủng hộ con mua cuốn tập san mang tên “Ánh sáng tri thức” do nhà trường xuất bản chào mừng năm mới 2026.

Cuốn tập san được giới thiệu, quảng bá với những từ ngữ hoa mỹ: Đây là cuốn sách vừa chứa đựng rất nhiều tri thức khoa học mới mẻ vừa là cuốn cẩm nang văn hóa bổ ích giúp các học sinh mở rộng tầm nhìn, nâng cao hiểu biết, vươn tới khám phá những đỉnh cao mới của chân trời khoa học. Tập san là công trình tâm huyết, trí tuệ của cán bộ, nhà giáo có uy tín về chuyên môn giáo dục, cung cấp nhiều bài học, kinh nghiệm lý thú về phương pháp học tập, kỹ năng sống, kỹ năng làm chủ bản thân cho học sinh. Bên cạnh đó còn có những câu chuyện giàu ý nghĩa với đa dạng đề tài tâm lý học đường, truyện cười đặc sắc, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi học trò. Điều ý nghĩa hơn, hình ảnh bìa và nhiều bức ảnh trong tập san do chính học sinh nhà trường lên ý tưởng, thiết kế, biên soạn và hoàn thiện. Đó là sự kết hợp hoàn hảo giữa nội dung của giáo viên và hình thức trình bày của học sinh, thể hiện mối quan hệ mật thiết của thầy trò trong việc cùng sáng tạo sản phẩm tri thức văn hóa rất đáng được phụ huynh và các em đón đọc, khám phá, tìm hiểu cuốn tập san đặc biệt này.

thuvien602102741am-1770608595.jpg
Ảnh minh họa: qdnd.vn

Thông tin giới thiệu, quảng bá toàn là những lời “có cánh” như vậy, nhưng khi mở cuốn tập san của nhà trường biên soạn thì thấy phần lớn nội dung trong đó là những thông tin được sưu tầm, lượm lặt, cóp nhặt trên sách, báo đã được đăng tải, công bố rộng rãi. Nội dung xoay quanh phương pháp, kỹ năng học tập, ôn luyện, làm bài thi đạt kết quả tốt; cách thức quản lý thời gian tự học ở nhà; kỹ năng giao tiếp, ứng xử với cha mẹ, người lớn, thầy cô, bạn bè sao cho phù hợp; kỹ năng tự chăm sóc sức khỏe bản thân... Cũng có dăm bảy bài thông tin, phản ánh, nêu gương người tốt-việc tốt của thầy cô, học sinh, nhân viên nhà trường và điểm lại các hoạt động nổi bật của nhà trường trong thời gian qua, nhưng cách viết cũng không hơn báo tường là mấy! Có lẽ sự “hút mắt” người đọc có chăng là những bức hình chụp cảnh học tập, vui chơi, tham quan, giải trí, sinh hoạt tập thể của thầy trò nhà trường được in màu nổi bật trong cuốn tập san. 

Có thể nói, mục đích xuất bản tập san là tích cực, vì nó là sản phẩm do thầy trò nhà trường tự làm ra. Sẽ đáng trân quý biết bao khi sản phẩm này được phát hành, phục vụ miễn phí toàn bộ học sinh trong trường. Tuy nhiên, điều băn khoăn là giá mỗi cuốn tập san là 60.000 đồng. Cả trường có khoảng 1.000 học sinh. Nếu khuyến khích mỗi em mua “ủng hộ” một cuốn thì nhà trường thu được số tiền 60 triệu đồng.

Dư luận xã hội từng phê phán và các bậc phụ huynh vốn “đau đầu” với vấn nạn lạm thu ở nhiều trường học, nay có trường lại xuất hiện thêm dịch vụ “bán” tập san cho học sinh. Đây là một biểu hiện làm kinh tế biến tướng trong cơ sở giáo dục, gây bào mòn giá trị văn hóa học đường mà chúng ta đang nỗ lực xây dựng. Điều này đi ngược với tinh thần cảnh báo của người lãnh đạo cao nhất Đảng ta: Không thể biến trường học thành nơi làm dịch vụ, thu tiền.