Tăng tốc xây dựng thể chế, xử lý vướng mắc từ thực tiễn
Theo Bộ Tư pháp, trong những tháng đầu năm 2026, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, bám sát các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.
Một trong những kết quả nổi bật là việc Bộ đã chủ trì, phối hợp xây dựng, trình các cấp có thẩm quyền nhiều đề án lớn, có ý nghĩa chiến lược. Đáng chú ý, Bộ đã trình Bộ Chính trị thông qua Đề án "Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới";
Đồng thời, trình Bộ Chính trị để xem xét, ban hành kết luận đối với 2 Đề án: Đề án "Cơ chế thu hồi tài sản không qua thủ tục kết tội bảo đảm phù hợp với thực tiễn của Việt Nam" và Đề án "Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay"; hoàn thành xây dựng, trình xin ý kiến Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ đối với Đề án về "Quy chế phối hợp giữa Đảng ủy Bộ Tư pháp và các Tỉnh ủy, Thành ủy trong lãnh đạo, chỉ đạo về tổ chức, cán bộ, hoạt động của thi hành án dân sự địa phương" .
Trong quý I/2026, Chính phủ đã ban hành 9 đề án do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng, tập trung vào các lĩnh vực có tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp như xử lý vướng mắc về đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; xử lý khó khăn trong quản lý cơ sở dữ liệu công chứng; hoàn thiện quy định về phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã…
Bên cạnh đó, Bộ đã hoàn thiện, trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ 14 đề án, đồng thời tiếp tục xây dựng 3 đề án khác theo kế hoạch, bảo đảm tiến độ và chất lượng.
Triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Bộ Tư pháp với vai trò Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật đã chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan chuẩn bị nội dung phục vụ xây dựng định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; dự thảo đề cương Đề án "Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới", cũng như các cơ chế, chính sách lớn nhằm thể chế hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân và bảo đảm an toàn thực phẩm.
Trong lĩnh vực xây dựng pháp luật, Bộ đã hoàn thành việc trình Chính phủ 6/6 dự án luật, nghị quyết để trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ Nhất. Đây là các dự án có nội dung phức tạp, nhiều chính sách mới, chưa có tiền lệ.
Xây dựng, trình Chính phủ để xem xét trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, Đề án "Tổng rà soát hệ thống văn bản quy pham pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới" và dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tổng rà soát hệ thống văn bản quy pham pháp luật, bảo đảm tiến độ theo yêu cầu của Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật.
Cùng với đó, Bộ tiếp tục nghiên cứu, tham mưu đề xuất xây dựng Luật về văn bản quy phạm pháp luật; xây dựng Đề án ban hành chỉ số đánh giá, chấm điểm KPI trong công tác xây dựng pháp luật nhằm khắc phục tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết; đồng thời triển khai các đề án nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác xây dựng thể chế.
Công tác kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật được triển khai đồng bộ, tập trung vào các lĩnh vực có tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp, đặc biệt là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Qua đó, kịp thời phát hiện, xử lý các quy định chồng chéo, bất cập, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn…
Tiếp tục gỡ "điểm nghẽn", hoàn thiện thể chế
Trong quý II/2026, Bộ Tư pháp xác định tiếp tục đẩy mạnh các nhiệm vụ này. Tập trung tổ chức, triển khai tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật trên phạm vi toàn quốc theo chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Tiếp tục rà soát, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, "điểm nghẽn", hoàn thiện thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách, coi đây là một trong những giải pháp trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô, giải phóng nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội;
Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, rà soát văn bản quy pham pháp luật nhằm góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật; tiếp tục tham mưu giúp Thủ tướng Chính phủ thực hiện tốt nhiệm vụ Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo rà soát và tổ chức thực hiện việc xử lý vướng mắc trong hệ thống pháp luật;
Ngoài ra, Bộ sẽ tập trung hoàn thiện các dự án luật, nâng cao chất lượng thẩm định, bảo đảm tính thực chất và hiệu quả của hệ thống pháp luật.
Ưu tiên nguồn lực xây dựng, phát triển hạ tầng các cơ sở dữ liệu, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo phục vụ đổi mới, hiện đại hóa công tác xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật…
Những kết quả và định hướng này cho thấy vai trò then chốt của ngành Tư pháp trong việc kiến tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, qua đó góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
