Nợ bảo hiểm xã hội: “Điểm mù” pháp lý đang đè nặng lên người lao động
Theo danh sách công khai của cơ quan bảo hiểm xã hội, Hưng Thịnh bị ghi nhận chậm đóng bảo hiểm xã hội nhiều tháng, với số tiền lên tới hàng tỷ đồng cho hàng trăm người lao động. Con số này không chỉ phản ánh nghĩa vụ tài chính chưa được thực hiện, mà trực tiếp tác động đến sinh kế và an sinh của người làm công. Một cán bộ công đoàn tại TP. Hồ Chí Minh cho biết: “Chỉ cần doanh nghiệp chậm đóng một tháng, người lao động có thể mất quyền lợi khám chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế, không được giải quyết chế độ thai sản, tai nạn lao động hay thất nghiệp đúng hạn. Nếu kéo dài, hệ lụy xã hội là rất lớn.”
Về mặt pháp lý, Luật Bảo hiểm xã hội quy định rõ: Doanh nghiệp có nghĩa vụ đóng đầy đủ, đúng hạn cho người lao động. Việc chậm đóng, trốn đóng không chỉ bị truy thu và phạt hành chính mà trong trường hợp nghiêm trọng còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự. Luật sư N.T.H. (Đoàn Luật sư TP.HCM) phân tích: “Nợ bảo hiểm xã hội với số tiền lớn, kéo dài nhiều tháng, đặc biệt khi doanh nghiệp vẫn có hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường, có thể bị xem xét là hành vi cố ý không thực hiện nghĩa vụ. Đây là dấu hiệu rất nhạy cảm về mặt pháp lý.” Nói cách khác, câu chuyện nợ BHXH không còn đơn thuần là chậm nộp do khó khăn tài chính mà có thể trở thành vấn đề trách nhiệm hình sự nếu cơ quan chức năng chứng minh được yếu tố cố ý và hậu quả nghiêm trọng.
Sai phạm tại dự án nghìn tỷ: Không chỉ là “lỗi thủ tục”
Song song với nợ bảo hiểm xã hội, Tập đoàn Hưng Thịnh còn bị nêu tên trong các kết luận thanh tra liên quan đến dự án Golden Bay tại Khánh Hòa - một dự án bất động sản có tổng mức đầu tư hàng nghìn tỷ đồng. Các sai phạm được chỉ ra tập trung ở những vấn đề cốt lõi:
|
• Lựa chọn nhà đầu tư không thông qua đấu thầu theo quy định. • Giao đất, xác định thời hạn sử dụng đất và hình thức sử dụng đất chưa phù hợp Luật Đất đai. • Khấu trừ chi phí đầu tư vào tiền sử dụng đất không đúng quy định, có nguy cơ gây thất thu ngân sách. • Điều chỉnh quy hoạch chi tiết vượt mật độ, làm thay đổi bản chất không gian đô thị. • Ký hợp đồng huy động vốn, hợp tác đầu tư khi chưa đủ điều kiện pháp lý. Những vi phạm này không phải là “lỗi hành chính nhỏ lẻ”, mà liên quan trực tiếp đến quản lý đất đai - tài sản công có giá trị đặc biệt lớn. |
Luật sư L.M.T nhận định: “Khi sai phạm xảy ra tại dự án nghìn tỷ, tác động không chỉ dừng ở doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng tới lợi ích nhà nước, trật tự quản lý đất đai và môi trường đầu tư. Nếu xác định có thiệt hại về ngân sách hoặc có yếu tố lợi ích nhóm, thì câu chuyện không dừng ở xử phạt hành chính.”
Từ nợ bảo hiểm đến sai phạm đất đai: một bức tranh pháp lý đáng lo ngại
Đặt hai vấn đề cạnh nhau - nợ bảo hiểm xã hội và sai phạm dự án bất động sản - cho thấy một điểm chung: nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp đang bị đặt dấu hỏi. Một bên là nghĩa vụ với người lao động - nhóm yếu thế, cần được bảo vệ đặc biệt. Một bên là nghĩa vụ với Nhà nước trong quản lý, sử dụng đất đai và ngân sách. Luật sư N.T.H cảnh báo: “Doanh nghiệp nào để xảy ra cùng lúc nhiều sai phạm ở các lĩnh vực trọng yếu thì rủi ro pháp lý là rất lớn. Đó có thể là tiền đề cho các cuộc thanh tra sâu hơn, thậm chí chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra nếu phát hiện dấu hiệu hình sự.”
Cảnh báo pháp lý: Ranh giới giữa hành chính và hình sự rất mong manh
Theo Bộ luật Hình sự, hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động với số tiền lớn, kéo dài và gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tương tự, các vi phạm trong quản lý, sử dụng đất đai nếu gây thất thoát tài sản nhà nước cũng có thể bị xử lý hình sự.
Luật sư L.M.T. nhấn mạnh: “Ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự rất mong manh. Nó phụ thuộc vào mức độ thiệt hại, tính chất cố ý và hậu quả xã hội. Với những vụ việc quy mô lớn, cơ quan chức năng thường phải xem xét toàn diện.”
Trách nhiệm pháp lý không thể bị xem nhẹ
Câu chuyện của Tập đoàn Hưng Thịnh không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp. Nó phản ánh một thực tế đáng suy ngẫm: Khi pháp luật bị xem nhẹ, người lao động là người chịu thiệt đầu tiên, và ngân sách nhà nước có nguy cơ bị ảnh hưởng tiếp theo. Trong bối cảnh Chính phủ đang quyết liệt siết chặt kỷ cương pháp luật về bảo hiểm xã hội và đất đai, mọi hành vi chậm trễ, né tránh hay “linh hoạt” quá mức trong thực thi nghĩa vụ đều có thể phải trả giá đắt. Đây cũng là lời cảnh báo chung cho cộng đồng doanh nghiệp: lợi nhuận có thể được tạo ra trong ngắn hạn, nhưng niềm tin xã hội và sự an toàn pháp lý chỉ được xây dựng bằng việc tuân thủ pháp luật một cách nghiêm túc và minh bạch.
