Kỳ 2: Bóc tách năng lực Công ty An Thịnh - Có hay không bài toán “siêu tốc” phía sau 5 gói thầu khẩn cấp tại Đại học Quy Nhơn?

Như phản ánh trong bài viết “Kỳ 1: Dấu hiệu bất thường loạt gói thầu khắc phục thiên tai tại Đại học Quy Nhơn – Ai đang “dọn đường” cho Công ty An Thịnh?”, Tạp chí điện tử Việt - Đức đã chỉ ra những quyết định giao thầu “thần tốc” tại Trường Đại học Quy Nhơn. Chỉ trong vòng 48 giờ (ngày 26 và 27/11/2025), một "cơn mưa" gồm 5 quyết định chỉ định thầu xây lắp đã được Hiệu trưởng Đoàn Đức Tùng ký ban hành, dồn trọn gói số vốn ngân sách hơn 4,2 tỷ đồng vào tay doanh nghiệp hoặc liên danh có sự góp mặt của doanh nghiệp: Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh. Việc toàn bộ các gói thầu sửa chữa từ giảng đường, thư viện đến ký túc xá đồng loạt được "may đo" quanh ngưỡng 830 - 850 triệu đồng, sát rạt hạn mức phải đấu thầu rộng rãi đã thổi bùng lên nghi vấn về một chiến dịch "chia nhỏ bánh ngân sách" để dọn đường cho việc chỉ định thầu rút gọn.

Nhưng quy trình "thần tốc" trên giấy tờ mới chỉ là một nửa câu chuyện. Khi bão lũ qua đi, thứ công luận cần không phải là những tập hồ sơ được đóng dấu đúng quy trình, mà là tiến độ và chất lượng thực tế trên công trường. Với thời hạn thi công ngặt nghèo chỉ vỏn vẹn 15 ngày cho cả 5 hạng mục lớn, câu hỏi gai góc hơn cả cần phải đặt lên bàn nghị sự lúc này là: Công ty An Thịnh lấy đâu ra "phép phân thân" để cùng lúc nuốt trọn khối lượng công việc khổng lồ đó, hay đây thực chất là một canh bạc pháp lý đầy rủi ro mà chủ đầu tư đang cố tình nhắm mắt đặt cược?

Vấn đề bố trí nhân sự chủ chốt tại các gói thầu

Trong quản lý dự án đầu tư công, năng lực của nhà thầu được thể hiện qua phương án tổ chức thi công và việc bố trí nhân sự tại công trường. Theo các quy định hiện hành của Luật Đấu thầu và pháp luật về xây dựng, đối với mỗi gói thầu xây lắp, nhà thầu có trách nhiệm bố trí các vị trí nhân sự chủ chốt bao gồm: Chỉ huy trưởng công trình, cán bộ kỹ thuật và cán bộ an toàn lao động đáp ứng đầy đủ điều kiện năng lực hành nghề và phù hợp với tính chất của công trình.

Nhìn vào "bản đồ phân bổ" 5 gói thầu khắc phục thiên tai tại Trường Đại học Quy Nhơn, giới chuyên gia không khỏi rùng mình trước tính chất dồn dập của khối lượng công việc.

• 2 gói thầu do Công ty An Thịnh đứng độc lập (Sửa chữa Ký túc xá C4 và Sửa chữa mái, cửa, chống thấm Thư viện).

• 3 gói thầu do An Thịnh liên danh cùng Công ty TNHH Xây lắp Tổng hợp Tiến Thịnh (Sửa chữa Giảng đường A2-A3; Tường rào khu A6 - mái Hội trường A; Mái nhà tập thể thao - Giảng đường A1).

Biên bản phê duyệt cho thấy yêu cầu cả 5 gói thầu này phải triển khai đồng loạt và hoàn thành trong thời gian 15 ngày. Về mặt kỹ thuật và quy trình quản lý dự án, việc thi công cùng lúc các hạng mục độc lập tại nhiều vị trí khác nhau (Thư viện, Giảng đường A3, Ký túc xá C4, Tường rào khu A6...) đòi hỏi nhà thầu phải huy động nhân sự chủ chốt tương ứng để trực tiếp điều hành, giám sát tại từng công trường.

Từ thực tế này, một vấn đề pháp lý cần được làm rõ trong hồ sơ đề xuất và quá trình thương thảo hợp đồng là việc điều động nhân sự của Công ty An Thịnh. Cụ thể, danh sách nhân sự chủ chốt (đặc biệt là vị trí Chỉ huy trưởng công trình) tại 5 gói thầu này có sự trùng lặp hay được bố trí hoàn toàn độc lập độc lập?

• Nếu có sự trùng lặp nhân sự giữa các gói thầu thi công đồng thời, việc này sẽ không đảm bảo quy định về tính chuyên trách và điều kiện năng lực hoạt động xây dựng?

• Nếu nhà thầu bố trí đầy đủ các bộ khung nhân sự riêng biệt cho cả 5 công trình, chủ đầu tư cần làm rõ việc kiểm tra, đối chiếu hồ sơ năng lực cơ hữu của doanh nghiệp tại thời điểm chỉ định thầu để đảm bảo tính xác thực?

Việc làm rõ phương án bố trí nhân sự và năng lực thực tế của nhà thầu là trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư Trường Đại học Quy Nhơn trước các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, nhằm đảm bảo tiến độ, chất lượng công trình và tính hiệu quả trong việc sử dụng vốn ngân sách.

Bài toán kiểm soát năng lực thực tế và nghĩa vụ thực hiện hợp đồng

Theo dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp An Thịnh (Mã số thuế: 4100938735) có địa chỉ quản lý thuế tại số 1159 Trần Hưng Đạo, phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai. Xét về hồ sơ năng lực (Profile) trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, phần lớn các gói thầu mà doanh nghiệp này từng tham gia và trúng thầu trước đó lại tập trung mật độ dày đặc tại tỉnh Gia Lai.

Trong công tác quản lý và phân tích kỹ thuật thầu, việc điều động bộ máy thi công giữa các địa bàn cấp tỉnh để thực hiện các gói thầu chỉ định rút gọn khẩn cấp luôn đòi hỏi phải xem xét kỹ phương án logistics. Đặc thù của công tác khắc phục hậu quả thiên tai là yêu cầu về mặt thời gian, nhân công, vật tư chuyên dụng và máy móc thiết bị (như hệ thống giàn giáo, máy trộn, thiết bị nâng hạ) phải được huy động và tiếp cận hiện trường trong thời gian ngắn nhất để ứng cứu kịp thời.

Việc dịch chuyển các nguồn lực xây dựng xuyên tỉnh thường phát sinh độ trễ về mặt thời gian chuẩn bị và các chi phí vận chuyển phát sinh. Do đó, đối với chuỗi 5 gói thầu có tổng giá trị hơn 4,2 tỷ đồng được phê duyệt chỉ định thầu trong vòng 48 giờ tại Trường Đại học Quy Nhơn, dư luận và các chuyên gia đấu thầu đặt ra vấn đề cần làm rõ về tính khả thi trong phương án tập kết thiết bị và nhân lực của Công ty An Thịnh.

Bên cạnh đó, một nội dung pháp lý quan trọng cần được các cơ quan chức năng lưu ý giám sát là tính trực tiếp trong hoạt động thi công. Chủ đầu tư cần minh bạch thông tin về việc Công ty An Thịnh sẽ tự thực hiện khối lượng công việc theo hợp đồng trọn gói, hay có sử dụng các nhà thầu phụ địa phương. Trong trường hợp có sự tham gia của nhà thầu phụ, tỷ lệ khối lượng công việc giao thầu phụ có đảm bảo tuân thủ đúng giới hạn cho phép của Luật Đấu thầu và có được kê khai hợp pháp trong hồ sơ đề xuất hay không? Đây là yếu tố cốt lõi để đảm bảo không vi phạm các quy định về hành vi chuyển nhượng thầu trái phép trong đầu tư công.

Quy trình "vừa chạy vừa xếp hàng" hay kịch bản được may đo?

Về mặt quy trình, hình thức chỉ định thầu rút gọn đối với các gói thầu khắc phục hậu quả thiên tai được áp dụng nhằm tối ưu hóa thời gian xử lý sự cố. Theo quy định tại Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản hướng dẫn, trong tình huống khẩn cấp, chủ đầu tư có thể giao nhà thầu thực hiện ngay công việc; trong vòng 15 ngày kể từ ngày giao việc, các bên phải hoàn thiện thủ tục chỉ định thầu bao gồm việc phê duyệt quyết định và hoàn thiện hợp đồng.

Tuy nhiên, đối chiếu với chuỗi quyết định do Trường Đại học Quy Nhơn ban hành, toàn bộ 5 gói thầu xây lắp đều được phê duyệt trực tiếp với giá trúng thầu cụ thể đến từng số hạng chi tiết (như Quyết định số 3418/QĐ-ĐHQN có giá trị hơn 853 triệu đồng, Quyết định số 3419/QĐ-ĐHQN có giá trị hơn 831 triệu đồng...). Việc xác định và phê duyệt các con số dự toán chi tiết, đồng thời các gói thầu đều nằm dưới hạn mức đấu thầu rộng rãi trong khoảng thời gian 48 giờ là nội dung thu hút sự quan tâm của các chuyên gia quản lý đầu tư công.

Đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước, công tác khảo sát hiện trường, lập dự toán chi tiết và thẩm định giá luôn đòi hỏi thời gian thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật để đảm bảo tính chính xác, khách quan. Vì vậy, việc hoàn thiện đồng loạt các bước lập giá cho 5 hạng mục độc lập trong khung thời gian ngắn đặt ra yêu cầu cần làm rõ về cơ sở dữ liệu, phương pháp tính toán và tính minh bạch trong công tác chuẩn bị hồ sơ của chủ đầu tư.

Cơ chế đặc thù trong tình huống khẩn cấp được pháp luật cho phép áp dụng nhằm mục đích bảo vệ tài sản công và hoàn thành công trình đúng tiến độ, song vẫn phải đi đôi với trách nhiệm kiểm soát chặt chẽ chi phí, không làm ảnh hưởng đến tính hiệu quả của công tác quản lý đầu tư.

Việc giải trình về quy trình lập dự toán, phương án phân bổ nguồn lực thi công cũng như tính tối ưu của dòng vốn ngân sách tại các gói thầu này hiện thuộc trách nhiệm của Trường Đại học Quy Nhơn trước các cơ quan kiểm tra, thanh tra chuyên ngành.

Việc giải trình về quy trình lập dự toán, phương án phân bổ nguồn lực thi công cũng như tính tối ưu của dòng vốn ngân sách tại các gói thầu này hiện thuộc trách nhiệm của Trường Đại học Quy Nhơn trước các cơ quan kiểm tra, thanh tra chuyên ngành.

Tuy nhiên, bức tranh về công tác chỉ định thầu rút gọn tại dự án khắc phục hậu quả thiên tai này không chỉ dừng lại ở cái tên An Thịnh. Qua đối chiếu các quyết định phê duyệt của chủ đầu tư, bên cạnh những hạng mục độc lập của Công ty An Thịnh, sự xuất hiện dồn dập của đối tác liên danh Công ty TNHH Xây lắp Tổng hợp Tiến Thịnh tại các gói thầu cốt lõi khác cũng đang đặt ra nhiều câu hỏi cần được làm rõ.

Mối quan hệ thầu phụ, thầu chính và năng lực thực tế của doanh nghiệp Tiến Thịnh trong việc điều phối dòng vốn, nhân sự đồng thời cho các hạng mục giảng đường và nhà luyện tập thể thao sẽ được bóc tách cụ thể dựa trên các tài liệu thu thập được.

Mời bạn đọc đón xem trong kỳ tiếp theo của Tạp chí Việt Đức: “Kỳ 3: Cận cảnh những gói thầu chỉ định tiếp theo gọi tên Công ty Xây lắp Tổng hợp Tiến Thịnh tại Đại học Quy Nhơn?”