Trong bối cảnh địa phương đang tăng cường chấn chỉnh quản lý đất đai, xây dựng, xử lý lấn chiếm đất rừng và yêu cầu làm rõ trách nhiệm của cả người vi phạm lẫn cán bộ thực thi công vụ, thông điệp này cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý: muốn giữ được kỷ cương, vi phạm phải được phát hiện ngay từ khi mới phát sinh, thay vì để kéo dài rồi trở thành “sự đã rồi”.
Phát hiện từ sớm thay vì chờ xử lý hậu quả Phú Quốc đang đứng trước yêu cầu vừa thúc đẩy phát triển, thu hút đầu tư, du lịch, dịch vụ, vừa phải bảo vệ quỹ đất, rừng, cảnh quan tự nhiên và bảo đảm mọi hoạt động xây dựng diễn ra đúng quy hoạch, đúng pháp luật.
Thực tế cho thấy, khi một hành vi vi phạm đất đai hoặc xây dựng không được phát hiện, ngăn chặn kịp thời, hậu quả thường trở nên phức tạp hơn theo thời gian. Từ việc san lấp mặt bằng, dựng công trình ban đầu, vi phạm có thể tiếp tục mở rộng, hoàn thiện, đưa vào kinh doanh, phát sinh các quan hệ dân sự, thương mại và lợi ích kinh tế.
Khi đó, việc cưỡng chế, tháo dỡ hay khắc phục hậu quả sẽ khó khăn và tốn kém hơn nhiều. Vụ cưỡng chế tháo dỡ khu du lịch The Peak xây dựng trái phép trên núi Điện Tiên là một ví dụ cho quyết tâm lập lại trật tự quản lý của địa phương.
Theo thông tin Tạp chí Việt - Đức đã phản ánh, chính quyền tổ chức cưỡng chế sau nhiều lần xử lý vi phạm, qua đó khẳng định quan điểm mọi hoạt động đầu tư, kinh doanh đều phải được đặt trong khuôn khổ pháp luật và quy hoạch đã được phê duyệt
Người dân - lực lượng gần địa bàn nhất
Một trong những điều kiện để phát hiện sớm vi phạm chính là phát huy vai trò của cộng đồng dân cư. Cơ quan quản lý nhà nước dù tăng cường kiểm tra cũng khó có thể hiện diện ở mọi khu vực, mọi thời điểm. Trong khi đó, người dân sinh sống tại địa bàn thường là những người nhận biết nhanh nhất những thay đổi bất thường quanh nơi mình ở: một khu đất rừng bị san ủi, một công trình bắt đầu mọc lên, hoạt động phân lô, chuyển nhượng hoặc sử dụng đất có biểu hiện khác thường.
Khi những thông tin này được phản ánh kịp thời, cơ quan chức năng có thêm cơ sở để kiểm tra hiện trạng, đối chiếu hồ sơ địa chính, quy hoạch, giấy phép và các điều kiện pháp lý có liên quan. Điều đáng chú ý là lãnh đạo đặc khu Phú Quốc thời gian gần đây đã nhấn mạnh việc chủ động tiếp xúc, lắng nghe phản ánh từ cơ sở.
Tại cuộc làm việc ngày 30/7/2026, ông Đinh Văn Nơi, Phó Bí thư Tỉnh ủy An Giang, Bí thư Đảng ủy Đặc khu Phú Quốc, yêu cầu các cơ quan, đơn vị thay đổi tư duy phục vụ nhân dân, không né tránh việc tiếp công dân, chủ động đối thoại và giải quyết những phản ánh, kiến nghị chính đáng.
Ông cũng cho biết sẽ trực tiếp kiểm tra ngẫu nhiên các đường dây nóng để đánh giá quy trình tiếp nhận, xử lý thông tin và thái độ thực hiện nhiệm vụ của từng đơn vị. Người dân cung cấp thông tin; cơ quan chức năng phải kiểm tra. Người dân phản ánh dấu hiệu bất thường; đơn vị được giao nhiệm vụ phải xác minh. Khi có vi phạm, phải xử lý theo pháp luật; nếu không có vi phạm, cũng cần có thông tin phản hồi phù hợp. Đó là nền tảng để hình thành mối quan hệ hai chiều giữa chính quyền và cộng đồng trong quản lý địa bàn.
Kịp thời tố giác những giao dịch đất đai có dấu hiệu bất thường
Vai trò của người dân càng trở nên rõ hơn từ những vụ việc liên quan giao dịch đất rừng. Ngày 7/8, Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc Trần Minh Khoa trực tiếp làm việc với công dân liên quan một đơn tố giác về giao dịch đất đai.
Theo phản ánh, trên các Báo đã đăng tải, một cặp vợ chồng đã giao 13,75 tỷ đồng để nhận chuyển nhượng khu đất tại Bãi Thơm, trong khi diện tích được phản ánh là đất rừng do Nhà nước quản lý, thuộc ranh giới Vườn quốc gia Phú Quốc và không đủ điều kiện chuyển nhượng hoặc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Chủ tịch UBND đặc khu đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn rà soát nguồn gốc, pháp lý khu đất và phối hợp cơ quan công an làm rõ vụ việc. Do vụ việc đang trong quá trình được cơ quan chức năng làm rõ, các thông tin liên quan trách nhiệm của từng cá nhân cần tiếp tục chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền.
Từ vụ việc này, lãnh đạo đặc khu Phú Quốc đã đưa ra khuyến cáo đáng chú ý: người dân cần kiểm tra kỹ quy hoạch, nguồn gốc pháp lý tại cơ quan chức năng trước khi giao dịch bất động sản; đồng thời kịp thời tố giác các hành vi lừa đảo liên quan mua bán đất rừng, đất không rõ nguồn gốc để cơ quan công an xử lý theo quy định. Mỗi thông tin chính xác, được phản ánh đúng nơi, đúng cơ quan có thẩm quyền có thể giúp ngăn chặn một giao dịch tiềm ẩn rủi ro, hạn chế thiệt hại tài sản, đồng thời góp phần bảo vệ đất rừng và tài sản công.
“Không ngoại lệ” phải gắn với trách nhiệm của người thực thi công vụ
Nếu yêu cầu người dân chung tay phát hiện sai phạm, trách nhiệm của bộ máy quản lý cũng phải được đặt ra tương xứng. Tại cuộc làm việc ngày 30/7, lãnh đạo Đặc khu Phú Quốc yêu cầu khẩn trương thống kê, phân loại và xử lý các resort, nhà hàng và những hạng mục xây dựng trái phép trên đất rừng hoặc đất chưa bảo đảm điều kiện pháp lý.
Đáng chú ý, việc rà soát không chỉ dừng ở người trực tiếp lấn chiếm hoặc xây dựng mà phải xem xét toàn bộ quá trình quản lý, cấp phép và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Một vi phạm kéo dài cần được nhìn ở cả hai phía: hành vi của chủ thể vi phạm và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của cơ quan quản lý.
Nếu một công trình trái phép hình thành trong thời gian dài, cần xác định thời điểm cơ quan chức năng phát hiện, biện pháp đã áp dụng, quá trình xử lý và nguyên nhân khiến vi phạm tiếp tục tồn tại. Nếu có thủ tục hành chính được giải quyết không đúng quy định, trách nhiệm cũng phải được rà soát theo đúng thẩm quyền và căn cứ pháp luật.
Tinh thần “không ngoại lệ” vì vậy không nên chỉ hiểu là xử lý nghiêm người dân hay doanh nghiệp vi phạm. Đó còn phải là nguyên tắc trách nhiệm đối với cán bộ, công chức khi thực thi nhiệm vụ: hồ sơ phải có căn cứ, quyết định phải đúng thẩm quyền và người ký phải chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Chỉ khi cả người sử dụng đất và người quản lý đất đai đều được đặt trong cùng khuôn khổ pháp luật, kỷ cương mới có thể được thiết lập một cách bền vững.
Giữ từng mét vuông đất để bảo vệ dư địa phát triển
Đối với Phú Quốc, câu chuyện đất đai không chỉ là quản lý tài sản. Rừng, núi, bờ biển, cảnh quan tự nhiên và quỹ đất hữu hạn là những nguồn lực trực tiếp tạo nên giá trị của một địa bàn phát triển mạnh về du lịch, dịch vụ. Việc xử lý vi phạm xây dựng còn mang ý nghĩa bảo vệ nguồn lực phát triển lâu dài, bởi nếu cảnh quan và hệ sinh thái bị xâm hại bởi những hoạt động thiếu kiểm soát, tác động không chỉ dừng ở hiện tại mà có thể ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của điểm đến trong tương lai.
Vì vậy, lập lại kỷ cương đất đai không đối lập với mục tiêu phát triển. Ngược lại, minh bạch pháp lý, quản lý chặt chẽ và xử lý công bằng là những yếu tố tạo ra sự an toàn cho người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư chân chính.
Từ những tấm pano với thông điệp “Phát hiện sớm, xử lý nghiêm, không ngoại lệ”, đến việc lắng nghe phản ánh của người dân, rà soát đất rừng và xử lý công trình trái phép, Phú Quốc đang từng bước đặt trách nhiệm bảo vệ địa bàn vào cả hệ thống chính trị và cộng đồng.
Người dân chủ động phát hiện, chính quyền kịp thời tiếp nhận; cơ quan chức năng xác minh khách quan, xử lý nghiêm minh; cán bộ chịu trách nhiệm với địa bàn và quyết định của mình - nếu chuỗi trách nhiệm đó được vận hành đồng bộ, nhiều sai phạm có thể được ngăn chặn từ khi mới manh nha.
Giữ kỷ cương hôm nay chính là bảo vệ dư địa phát triển của Phú Quốc ngày mai. Và trong hành trình đó, sự đồng hành giữa chính quyền và người dân là một trong những nền tảng quan trọng để xây dựng Phú Quốc phát triển an toàn, minh bạch và bền vững.
