Đây là hoạt động mang ý nghĩa tri ân sâu sắc, góp phần lan tỏa giá trị nhân văn của công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đồng thời tăng cường kết nối cộng đồng trong hành trình khắc phục hậu quả chiến tranh.
Tại sự kiện, Ban Tổ chức đã giới thiệu những kết quả nổi bật của Dự án “Sáng kiến tìm kiếm Người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (Vietnam Wartime Accounting Initiative - TTU-VWAI) trong 6 tháng đầu năm 2026. Chương trình khoa học và nhân đạo do Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ hỗ trợ, Đại học Công nghệ Texas (Texas Tech University) chủ trì, phối hợp với các cơ quan và đối tác tại Hoa Kỳ và Việt Nam triển khai. Trong đó, tập trung nghiên cứu, phân tích và chia sẻ các nguồn tư liệu lưu trữ về Chiến tranh Việt Nam nhằm hỗ trợ tìm kiếm thông tin về người Việt Nam mất tích trong chiến tranh, phục vụ xác minh danh tính liệt sĩ, kết nối thân nhân, đồng thời thúc đẩy hợp tác khoa học và các hoạt động nhân đạo giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.
TTU-VWAI ứng dụng khoa học lưu trữ, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để khai thác hàng triệu trang tài liệu chiến tranh đang được lưu giữ tại Hoa Kỳ, đặc biệt là hệ thống “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh” (Captured Document Exploitation Center - CDEC). Thông qua việc đối chiếu, phân tích và xác minh dữ liệu, dự án góp phần bổ sung căn cứ phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính người Việt Nam mất tích trong chiến tranh.
Theo Ban Tổ chức, sau 6 tháng đầu năm 2026, nhóm nghiên cứu đã lựa chọn, xử lý và phân tích hơn 200 hồ sơ CDEC tiêu biểu, phát hiện thông tin liên quan đến hơn 1.500 quân nhân Việt Nam có tên trong các tài liệu lưu trữ của Hoa Kỳ. Nhiều thông tin trong số này đã được công bố để cộng đồng, cựu chiến binh và thân nhân gia đình liệt sĩ cùng tham gia xác minh, đối chiếu.
Ngày 16/4/2026, dự án đã hoàn thành và bàn giao cho Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 Quốc gia) bộ tài liệu nghiên cứu gồm hai tập với tổng dung lượng hơn 600 trang. Bộ tài liệu bao gồm báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu các hồ sơ CDEC cùng danh mục hồ sơ, phụ lục và dữ liệu liên quan, phục vụ công tác nghiên cứu, xác minh và tìm kiếm liệt sĩ.
Đầu tháng 6/2026, TTU-VWAI tiếp tục phối hợp tổ chức Hội thảo quốc tế về khai thác tài liệu lưu trữ phục vụ tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh tại Hà Nội, với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan chức năng và các tổ chức của Việt Nam, Hoa Kỳ cùng một số đối tác quốc tế.
PGS.TS. Alex-Thái Đình Võ - Đồng chủ nhiệm dự án cho biết: “Ngày 13/6/2026, Đoàn công tác của Đại học Công nghệ Texas đã có buổi làm việc với Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia 515, nhằm báo cáo kết quả nghiên cứu và trao đổi về các định hướng tăng cường hợp tác trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính liệt sĩ. Tiếp đó, Đoàn đã làm việc với Ban Chỉ đạo 515 TP. HCM.
Đặc biệt, chúng tôi đã vinh dự cung cấp hồ sơ tư liệu, góp phần phục vụ hiệu quả cho việc tìm kiếm những rãnh chôn tập thể liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng. Dự án cũng đang hoàn thiện báo cáo để bàn giao tư liệu phục vụ việc tìm kiếm những hố chôn tập thể tại sân bay Tân Sơn Nhất và nhiều địa điểm khác, phục vụ các đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ”.
Theo Đại tá, Nhà văn Đặng Vương Hưng, thông qua hoạt động truyền thông, TTU-VWAI đã kết nối thành công nhiều thân nhân gia đình liệt sĩ và cựu chiến binh với các nguồn tư liệu lưu trữ có giá trị. Tiêu biểu là việc xác minh thông tin liên quan đến các gia đình liệt sĩ Trần Minh Tuyến (Hưng Yên), Huỳnh Văn Hai (Trà Vinh), Nguyễn Bá Đang, Nguyễn Xuân Mạnh (Hải Phòng), Nguyễn Xuân Tài, Nguyễn Đăng Nghĩa (Phú Thọ), Võ Thành Dũng (Vĩnh Long)...
Dự án cũng tìm được nhiều cựu chiến binh còn sống như: Hoàng Hữu Ái (Ninh Bình), Đỗ Anh Đào (Phú Thọ), Trần Huy Tưởng (Thanh Hóa), Lê Mỹ (Hà Nội) cùng nhiều trường hợp khác đang tiếp tục được xác minh.
“Hiện nay, theo thông tin chúng tôi nắm được, Trung tâm Lưu trữ Chiến tranh Việt Nam thuộc Đại học Công nghệ Texas đang lưu giữ khoảng 30 triệu trang tài liệu về Việt Nam, trong đó có 2,7 triệu trang liên quan đến bộ đội miền Bắc. Đến nay, khoảng 261.000 hồ sơ đã được số hóa. Mục tiêu của dự án là góp phần xác định và trả lại danh tính cho những người Việt Nam mất tích trong chiến tranh.
Trên thực tế, nhiều giấy báo tử chỉ ghi chung là “hy sinh tại mặt trận phía Nam”, nhưng thông qua các hồ sơ lưu trữ, có thể xác định rõ đơn vị thu giữ tài liệu, nội dung tài liệu đề cập đến cá nhân nào, từ đó bổ sung nhiều thông tin quan trọng về danh tính liệt sĩ. Bên cạnh đó, dự án còn hỗ trợ trao trả kỷ vật, xác định tọa độ, nơi chôn cất, vị trí mộ chí, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong khuôn khổ Chiến dịch 500 ngày đêm”, Đại tá, Nhà văn Đặng Vương Hưng cho biết.
Bên cạnh hoạt động nghiên cứu, dự án tiếp tục đẩy mạnh truyền thông và gắn kết cộng đồng thông qua việc giới thiệu các hồ sơ tiêu biểu trên báo chí, mạng xã hội và các diễn đàn cựu chiến binh, hưởng ứng Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, góp phần lan tỏa tinh thần “Văn hóa tri ân”, khuyến khích cộng đồng tham gia cung cấp thông tin, kỷ vật, hồi ức và các nguồn tư liệu phục vụ công tác tìm kiếm.
Trong khuôn khổ chương trình, Đại tá Trương Minh Côn - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Cựu Công an nhân dân tỉnh Ninh Bình đã thay mặt lãnh đạo Hội trao tặng Bảo tàng tỉnh Ninh Bình 10 chân dung nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân Lam Hạ.
10 bức chân dung là các di ảnh màu do nhóm họa sĩ trẻ của Câu lạc bộ “Trái tim người lính” phục dựng từ năm 2024 và tiếp tục hoàn thiện bằng công nghệ mới trong năm 2026. Các tác phẩm sử dụng tông màu trầm cổ điển, tái hiện hình ảnh sống động hơn và được in trên chất liệu formex theo yêu cầu của Bảo tàng Ninh Bình. Cùng với các file gốc chất lượng cao được bàn giao, bộ chân dung sẽ góp phần phục vụ công tác trưng bày, giáo dục truyền thống và lan tỏa tinh thần tri ân đối với các thế hệ hôm nay và mai sau.
