Triển lãm giới thiệu tới công chúng 55 tác phẩm tiêu biểu (gồm 51 tác phẩm sơn mài và 4 tác phẩm sơn khắc), được tuyển chọn kỹ lưỡng từ kho lưu trữ của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam và thành quả sáng tạo của các thế hệ giảng viên, sinh viên hai trường mỹ thuật hàng đầu cả nước. Các tác phẩm không chỉ có giá trị cao về nghệ thuật mà còn là những tư liệu lịch sử quý giá, kết nối dòng chảy văn hóa dân tộc với hình tượng người chiến sĩ qua các thời kỳ.
Phát biểu khai mạc triển lãm, Đại tá Lê Vũ Huy - Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam nhấn mạnh, Triển lãm “Quê hương và người chiến sĩ” không chỉ nhằm tôn vinh giá trị nghệ thuật sơn mài truyền thống của Việt Nam, mà còn là sự tri ân sâu sắc những đóng góp thầm lặng của các thế hệ họa sĩ - chiến sĩ trong và ngoài Quân đội, những người đã không ngừng sáng tạo nghệ thuật, tạo nên những tác phẩm đặc sắc; đồng thời khích lệ các nghệ sĩ tiếp tục nuôi dưỡng đam mê sáng tác về đề tài Lực lượng vũ trang và Chiến tranh cách mạng.
Không gian trưng bày triển lãm được tổ chức thành 03 mạch nội dung xuyên suốt. Phần 1 - Dấu ấn quê hương: giới thiệu 12 tác phẩm phản ánh vẻ đẹp đất nước và chiều sâu văn hóa dân tộc. Bằng kỹ thuật sử dụng sơn ta truyền thống kết hợp cùng các nguyên liệu quý như vàng, bạc, vỏ trai, vỏ trứng, các họa sĩ đã khắc họa nên bức tranh toàn cảnh vừa giàu tính lịch sử, vừa mang nét dung dị của đời sống.
Tiêu biểu là tác phẩm mang âm hưởng sử thi Hào khí Đông A - Bạch Đằng 1288 (Nguyễn Trường Linh); tác phẩm tái hiện không khí lễ hội như Hội Chùa Thầy (Trần Huy Quang)… Sức sống của những miền quê đồng bằng Bắc Bộ hiện lên chân thực qua tác phẩm Chiều quê (Nguyễn Tuấn Lâm), Chợ quê (Nguyễn Quý); hay vẻ đẹp vùng cao hùng vĩ trong Phiên chợ Bắc Hà (Trần Anh Tuấn) và Xuống chợ (Nguyễn Phương Liên)…
Phần 2 - Người chiến sĩ ấy: giới thiệu 21 tác phẩm phản ánh sinh động hình tượng bộ đội Cụ Hồ và tình đoàn kết quân dân gắn bó qua hai cuộc kháng chiến của dân tộc. Trọng tâm là hình ảnh vị lãnh tụ vĩ đại qua các tác phẩm Từ Pắc Bó của Lê Quốc Lộc sáng tác năm 1949 và Trên đường đi chiến dịch của Phạm Ngọc Liệu.
Phần trưng bày giới thiệu tác phẩm của những tên tuổi lớn, lớp họa sĩ thời kỳ mỹ thuật Đông Dương - những người đã đặt nền móng cho nghệ thuật sơn mài Việt Nam như họa sĩ Lê Quốc Lộc, Nguyễn Sỹ Ngọc. Những bức tranh như Tình quân dân, Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo (Dương Hướng Minh), hay Trận địa trên cầu (Phạm Đức Cường) là ký ức sống động bằng hình ảnh về những năm tháng kháng chiến lửa đạn.
Đặc biệt, bộ tranh sơn mài 10 tấm dài gần 8m Điện Biên Phủ và Điện Biên Phủ trên không của họa sĩ Lê Huy Toàn là một bức tranh toàn cảnh đồng hiện những sự kiện trọng đại trong lịch sử dân tộc.
Phần 3 - Sắc màu hòa bình: với 20 tác phẩm của các thế hệ họa sĩ. Phần này phản ánh đời sống xã hội sau chiến tranh, không khí xây dựng quê hương và nhịp điệu lao động hăng say. Những sắc thái suy tư trong Đá cũng này mầm xanh (Quang Thọ), hay lòng biết ơn trong Uống nước nhớ nguồn (Nguyễn Văn Tuyên) hòa cùng niềm vui của ngày mới trong Ngày mùa trên sân hợp tác xã (Nguyễn Nghĩa Duyện), Công trường xây dựng cầu Thăng Long (Lò An Quang).
Sức sống dân tộc lắng đọng trong từng góc nhỏ bình yên, từ Làng nổi (Lê Trần Hậu Anh) đến Áng mây mùa hạ của họa sĩ trẻ nhất triển lãm Trần Văn Phong, tạo nên một diện mạo mỹ thuật hiện đại, tự tại và đầy triển vọng.
Bên cạnh hoạt động trưng bày, triển lãm còn tổ chức không gian giao lưu nghệ thuật, nơi khách tham quan có thể tìm hiểu kỹ thuật sơn mài và trực tiếp trải nghiệm các công đoạn sáng tác. Hoạt động này góp phần kết nối nghệ thuật truyền thống với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Triển lãm tranh sơn mài “Quê hương và người chiến sĩ” không chỉ tôn vinh giá trị nghệ thuật sơn mài Việt Nam mà còn là sự tri ân đối với các thế hệ họa sĩ – chiến sĩ đã đóng góp cho nền mỹ thuật nước nhà. Đồng thời, sự kiện hướng tới khơi dậy niềm đam mê sáng tác, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng và bồi đắp lòng tự hào dân tộc thông qua nghệ thuật.
Triển lãm mở cửa đón khách tham quan đến hết ngày 22/5 tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Km 6+500 Đại lộ Thăng Long, Xuân Phương, Hà Nội.
