Dự án gần 100 tỷ đồng kéo dài suốt 24 năm
Theo Kết luận thanh tra, Dự án xây dựng Hồ Kim Quy và các công trình quanh hồ được Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa chấp thuận chủ trương từ năm 2001 và quyết định cho phép đầu tư năm 2002 với tổng mức đầu tư khoảng 99,732 tỷ đồng, quy mô khoảng 50 ha, tiến độ thực hiện từ năm 2002 đến năm 2008.
Ban đầu dự án do Công ty TNHH Phú Gia làm chủ đầu tư, sau đó được điều chỉnh sang Công ty Cổ phần Du lịch Kim Quy. Đến thời điểm thanh tra, doanh nghiệp chỉ còn quản lý khoảng 39.351,5 m² đất, trong khi phần lớn diện tích đã bị Nhà nước thu hồi hoặc chuyển giao cho các đơn vị khác do dự án chậm triển khai.
Thanh tra nhận định, dự án trải qua nhiều lần thay đổi pháp luật, nhiều lần điều chỉnh quy hoạch, nhiều lần thu hồi và giao lại đất, song điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là đề nghị tiếp tục chia tách, chuyển nhượng phần diện tích còn lại thành các dự án thành phần.
Sai ngay từ khâu giao đất cho chủ đầu tư
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của Kết luận thanh tra là việc xác định nhiều sai sót ngay từ giai đoạn đầu thực hiện dự án.
Theo Thanh tra tỉnh, tại thời điểm UBND tỉnh ban hành Quyết định số 3777/QĐ-CT ngày 13/11/2002 giao đất cho Công ty Kim Quy thuê thực hiện dự án, doanh nghiệp này chưa phải là chủ đầu tư được UBND tỉnh chấp thuận. Quyết định đầu tư khi đó vẫn đứng tên Công ty TNHH Phú Gia.
Thanh tra kết luận việc Sở Địa chính (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) tham mưu giao đất cho Công ty Kim Quy là không đúng quy định. Đồng thời, việc Sở Tài nguyên và Môi trường sau này tiếp tục tham mưu cho thuê đất dựa trên quyết định nêu trên cũng được xác định là không có cơ sở pháp lý.
Diện tích giao đất vượt quy mô được phê duyệt
Qua kiểm tra hồ sơ, Thanh tra tỉnh xác định tổng diện tích đất Nhà nước cho thuê đối với dự án lên tới 542.332 m², lớn hơn quy mô được thẩm định và phê duyệt ban đầu.
Bên cạnh đó, hợp đồng thuê đất ký năm 2016 cũng được xác định có nhiều nội dung không đúng thực tế khi vẫn ghi nhận những diện tích đất đã được chuyển nhượng cho các tổ chức, cá nhân khác.
Đặc biệt, hợp đồng còn ghi nhận thời gian miễn tiền thuê đất 10 năm, trong khi theo quyết định ưu đãi đầu tư của UBND tỉnh, doanh nghiệp chỉ được hưởng ưu đãi 8 năm. Thanh tra cũng chỉ ra việc xác định thời điểm bắt đầu thu tiền thuê đất không đúng quy định.
Nhiều bất cập trong xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai
Kết luận thanh tra dành nhiều nội dung phân tích việc xác định nghĩa vụ tài chính liên quan đến tiền thuê đất.
Theo đó, Cục Thuế tỉnh, Cục Thuế Thanh Hóa và Chi cục Thuế thành phố Thanh Hóa đã tính toán sai về diện tích đất, đơn giá thuê đất, phương pháp xác định tiền thuê đất và thời gian được miễn, giảm tiền thuê.
Thanh tra kết luận việc ban hành Công văn số 164/CT-QLĐ năm 2013 xác nhận Công ty Kim Quy đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ tiền thuê đất đến hết thời hạn thuê năm 2053 là không đúng quy định pháp luật.
Ngoài ra, việc thay đổi hình thức nộp tiền thuê đất từ trả hằng năm sang nộp trước cho nhiều năm cũng chưa được UBND tỉnh chấp thuận theo đúng trình tự pháp luật.
Điều chỉnh quy hoạch nhưng không điều chỉnh dự án đầu tư
Theo Thanh tra tỉnh, trong quá trình triển khai, quy hoạch dự án nhiều lần thay đổi đáng kể.
Từ quy mô 50 ha với 30 hạng mục công trình ban đầu, dự án được điều chỉnh còn khoảng 22,7 ha, loại bỏ nhiều hạng mục và bổ sung thêm các công trình thương mại, lưu trú.
Tuy nhiên, mặc dù có sự thay đổi lớn về diện tích, quy mô, chức năng sử dụng đất và mục tiêu đầu tư, chủ đầu tư không thực hiện thủ tục điều chỉnh dự án đầu tư theo quy định của Luật Xây dựng.
Thanh tra cũng xác định Sở Xây dựng đã tham mưu phê duyệt quy hoạch chi tiết và cấp giấy phép quy hoạch cho các doanh nghiệp nhận chuyển nhượng đất trong dự án khi các doanh nghiệp này chưa được giao làm chủ đầu tư độc lập, chưa phù hợp quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị.
Chuyển nhượng hàng loạt dự án thành phần chưa bảo đảm căn cứ pháp lý
Một nội dung đáng chú ý khác là việc Công ty Kim Quy đã chuyển nhượng nhiều phần diện tích đất và tài sản trên đất cho các doanh nghiệp khác.
Theo hồ sơ thanh tra, tổng cộng 06 nhà đầu tư thứ cấp đã nhận chuyển nhượng khoảng 17.898,6 m², trong khi doanh nghiệp vẫn tiếp tục đề xuất chuyển nhượng thêm phần diện tích còn lại.
Thanh tra cho rằng, tại thời điểm thực hiện các giao dịch này, pháp luật đầu tư chỉ quy định việc chuyển nhượng toàn bộ dự án, chưa có quy định về chuyển nhượng từng dự án thành phần như cách thực hiện tại Hồ Kim Quy.
Bên cạnh đó, do việc xác nhận hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai của Công ty Kim Quy không chính xác nên các điều kiện bắt buộc để chuyển nhượng quyền sử dụng đất và dự án thành phần cũng chưa được bảo đảm đầy đủ theo quy định của pháp luật đất đai.
Tiến độ kéo dài, nhiều công trình xây dựng sai quy hoạch
Sau hơn hai thập kỷ triển khai, Thanh tra ghi nhận dự án vẫn chưa hoàn thành.
Nhiều hạng mục chưa được đầu tư; một số công trình xây dựng không đúng vị trí, không đúng quy hoạch hoặc không đúng giấy phép xây dựng; có công trình lấn vào hạ tầng giao thông chung của dự án.
Trước đó, năm 2017, UBND thành phố Thanh Hóa đã xử phạt Công ty Kim Quy 40 triệu đồng do xây dựng công trình không có giấy phép xây dựng và buộc tháo dỡ công trình vi phạm.
Kiến nghị kiểm điểm trách nhiệm nhiều cơ quan
Kết luận thanh tra xác định trách nhiệm không chỉ thuộc về Công ty Cổ phần Du lịch Kim Quy mà còn liên quan đến nhiều cơ quan quản lý nhà nước qua các thời kỳ.
Trong đó có Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường), Sở Xây dựng, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Cục Thuế tỉnh, Chi cục Thuế thành phố Thanh Hóa, UBND thành phố Thanh Hóa (cũ) cùng một số đơn vị liên quan.
Thanh tra kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan; yêu cầu Công ty Kim Quy rà soát toàn bộ nghĩa vụ tài chính về đất đai, hoàn thiện đầy đủ hồ sơ pháp lý về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng; đồng thời không tiếp tục thực hiện việc chia tách hoặc chuyển nhượng phần diện tích còn lại của dự án khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
