Sự kiện diễn ra trong bối cảnh năng lượng ngày càng đóng vai trò then chốt, không chỉ là yếu tố đầu vào của sản xuất mà còn tác động trực tiếp đến chi phí, năng lực cạnh tranh, hoạt động logistics và tính ổn định của chuỗi cung ứng. Các chuyên gia nhận định, những căng thẳng địa chính trị gia tăng trên thế giới, đặc biệt tại Trung Đông, đang khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh về giá cả và nguồn cung.
Phát biểu tại Hội thảo, TS. Hà Huy Ngọc - Giám đốc Trung tâm Chiến lược và Chính sách thuộc Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới cho biết, các xung đột quân sự đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, kéo theo giá xăng dầu tăng nhanh, từ đó gây áp lực lớn lên chi phí sản xuất, vận tải và logistics. Tác động này lan rộng đến nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội và có thể ảnh hưởng tới tiến độ của các dự án hạ tầng quy mô lớn do chi phí đầu vào tăng cao.
Đối với Việt Nam, một nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu năng lượng, các biến động này tạo ra sức ép rõ rệt. Giá nhiên liệu trong nước tăng mạnh trong thời gian gần đây đã làm gia tăng chi phí sản xuất và vận chuyển, đồng thời kéo theo sự tăng giá của nhiều loại hàng hóa và vật tư.
Trong khi đó, năng lực tự chủ năng lượng vẫn còn hạn chế, khi nguồn cung trong nước mới đáp ứng được một phần nhu cầu, buộc nền kinh tế phải đối mặt với rủi ro từ các cú sốc bên ngoài. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp cận vấn đề an ninh năng lượng theo hướng chủ động và linh hoạt hơn, gắn với khả năng chống chịu của toàn bộ hệ thống kinh tế.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp đang chịu áp lực lớn về chi phí và buộc phải điều chỉnh chiến lược vận hành. Nhiều doanh nghiệp đã tăng cường tiết kiệm năng lượng, đẩy mạnh tự động hóa, chuyển đổi số và tối ưu hóa quản trị sản xuất nhằm giảm thiểu chi phí. Đồng thời, các yêu cầu về chuyển đổi xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 từ các thị trường xuất khẩu lớn cũng đang tạo thêm áp lực nhưng đồng thời mở ra cơ hội đổi mới.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Thiện - Phó Tổng Giám đốc Công ty GG Power cho rằng, các ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may và da giày đang phải đối mặt với “hai áp lực lớn” khi vừa chịu tác động từ gián đoạn thương mại do bất ổn địa chính trị, vừa đối diện nguy cơ gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại từ các thị trường lớn như Hoa Kỳ. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị rủi ro, minh bạch chuỗi cung ứng và tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng để ứng phó kịp thời với các biến động.
Các ý kiến tại Hội thảo cũng nhấn mạnh rằng biến động năng lượng đang tạo ra tác động dây chuyền đối với nhiều ngành kinh tế, đặc biệt là những lĩnh vực tiêu thụ nhiều năng lượng hoặc phụ thuộc lớn vào nguyên liệu đầu vào và logistics như vận tải, công nghiệp chế biến, vật liệu xây dựng, nông nghiệp và phân bón. Trong đó, ngành phân bón có ý nghĩa đặc biệt khi gắn trực tiếp với an ninh lương thực quốc gia.
Bên cạnh những thách thức trước mắt, các chuyên gia cho rằng đây cũng là cơ hội để Việt Nam thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng. Việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, khuyến khích điện mặt trời mái nhà, mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học và đầu tư hạ tầng cho phương tiện giao thông điện được xem là những giải pháp quan trọng nhằm đa dạng hóa nguồn cung và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Về dài hạn, bài toán năng lượng không thể giải quyết bằng một giải pháp đơn lẻ mà cần một hệ sinh thái cân bằng giữa các nguồn năng lượng khác nhau, bảo đảm tính ổn định, hiệu quả và bền vững. Hội thảo đã góp phần làm rõ những thách thức cả trước mắt lẫn lâu dài, đồng thời gợi mở nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực dự báo, khả năng thích ứng và sức chống chịu của hệ thống năng lượng cũng như cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế toàn cầu nhiều biến động.
