TAND Khu vực 5 Vĩnh Long trước áp lực mới khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp
Thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống Tòa án, TAND Khu vực 5 - Vĩnh Long được thành lập trên cơ sở kế thừa chức năng, nhiệm vụ của TAND huyện Châu Thành và TAND thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre. Sau khi kiện toàn, đơn vị thực hiện thẩm quyền trên địa bàn gồm 9 xã, phường, với 40 cán bộ, công chức và người lao động; trong đó có 23 thẩm phán, 15 thư ký, 1 kế toán, 1 chuyên viên cùng 8 hợp đồng lao động.
Việc hình thành mô hình mới không đơn thuần là sáp nhập hai đơn vị mà là quá trình tái tổ chức toàn diện về quản lý, nhân sự và phương thức điều hành. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là bộ máy phải vận hành thông suốt ngay từ những ngày đầu, không để ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và các hoạt động tố tụng.
Thuận lợi lớn nhất của TAND Khu vực 5- Vĩnh Long là kế thừa nền tảng từ các đơn vị tiền thân có truyền thống đoàn kết, đội ngũ Thẩm phán và công chức giàu kinh nghiệm, đồng thời nhận được sự quan tâm, chỉ đạo thường xuyên của TAND tỉnh Vĩnh Long cùng sự phối hợp chặt chẽ của cấp ủy, chính quyền địa phương và các cơ quan tiến hành tố tụng. Cơ sở vật chất được kế thừa là trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Bến Tre (cũ) cũng tạo điều kiện để đơn vị nhanh chóng ổn định hoạt động sau sắp xếp.
Tuy nhiên, đi cùng với những thuận lợi là áp lực không nhỏ. Khi phạm vi quản lý được mở rộng, số lượng tranh chấp dân sự, kinh doanh thương mại và các vụ án có tính chất phức tạp cũng tăng theo. Địa bàn rộng, dân cư đông và tốc độ đô thị hóa nhanh khiến nhiều vụ việc liên quan nhiều đương sự, nhiều địa phương, kéo theo quá trình xác minh, thu thập chứng cứ, định giá tài sản và thực hiện các thủ tục tố tụng mất nhiều thời gian hơn trước.
Không chỉ chịu áp lực từ khối lượng án, TAND Khu vực 5 - Vĩnh Long còn phải giải quyết bài toán ổn định tổ chức sau hợp nhất. Việc bố trí nhân sự phải bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu chuyên môn và giữ vững tư tưởng cán bộ. Trong khi đó, một bộ phận công chức còn trẻ, kinh nghiệm thực tiễn chưa nhiều; đơn vị cũng chưa có cán bộ chuyên trách về công nghệ thông tin, chuyển đổi số và công tác thi đua, khen thưởng. Những khó khăn này đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức điều hành nếu muốn nâng cao chất lượng xét xử, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.
TAND Khu vực 5 Vĩnh Long đổi mới quản trị để nâng cao chất lượng xét xử
Nếu khó khăn là thước đo năng lực của bộ máy mới thì cách TAND Khu vực 5 - Vĩnh Long lựa chọn để vượt qua giai đoạn chuyển tiếp chính là đổi mới phương thức điều hành. Thay vì chờ tổ chức hoàn thiện, đơn vị chủ động kiện toàn quy chế làm việc, phân công rõ trách nhiệm đối với từng lãnh đạo, Thẩm phán, Thư ký và công chức; đồng thời duy trì giao ban định kỳ để kiểm điểm tiến độ, kịp thời tháo gỡ những vụ việc phức tạp và đôn đốc xử lý án tồn đọng. Việc phân công Thẩm phán giải quyết vụ án được thực hiện theo nguyên tắc ngẫu nhiên, bảo đảm khách quan, minh bạch và đúng quy định của pháp luật.
Cùng với đó, đơn vị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác hệ thống quản lý văn bản điều hành, các phần mềm nghiệp vụ như Quản lý tòa án để đảm bảo chính xác số liệu vụ việc được thụ lý, giải quyết được cập nhật đầy đủ theo tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống", các phần mềm nghiệp vụ khác như Trợ lý ảo Tòa án, Trang công bố bản án, quyết định của Tòa án nhân dân tối cao... cũng được áp dụng đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, rút ngắn thời gian xử lý công việc và tăng tính công khai trong hoạt động tư pháp.
Đây là hướng đi tất yếu không chỉ đáp ứng yêu cầu giải quyết án đúng pháp luật mà còn phải phục vụ người dân nhanh chóng, minh bạch và thuận tiện hơn, đảm bảo thực hiện đúng Chỉ thị số 02/CT-CA ngày 15/01/2024 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao về đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Tòa án điện tử; Kế hoạch Số 17/KH-TANDTC ngày 10/01/2026 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao về việc triển khai thực hiện chuyển đổi số trong ngành Tòa án nhân dân năm 2026.
Nhờ chủ động thích ứng, quá trình chuyển giao hồ sơ theo thẩm quyền về lãnh thổ cũng như thẩm quyền về cấp xét xử giữa các đơn vị được thực hiện thông suốt, không để gián đoạn hoạt động xét xử. Công tác giải quyết các vụ án hình sự, dân sự, hành chính và việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đều được triển khai đúng thẩm quyền, đúng trình tự tố tụng, góp phần giữ vững ổn định tình hình trên địa bàn. Những kết quả đó cho thấy hiệu quả của việc kiện toàn tổ chức không chỉ được đánh giá bằng mô hình bộ máy mới, mà còn bằng chất lượng thực thi nhiệm vụ hằng ngày.
Những nỗ lực trong quá trình ổn định tổ chức cũng được ghi nhận bằng kết quả cụ thể. Chánh án TAND tỉnh Vĩnh Long đã tặng Giấy khen đột xuất cho ông Ngô Văn Trình, Chánh án TAND Khu vực 5 - Vĩnh Long, vì thành tích xuất sắc trong tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị. Trong mạch phát triển của đơn vị, đây là sự ghi nhận đối với kết quả điều hành và những đóng góp của tập thể trong việc duy trì hoạt động ổn định, hoàn thành nhiệm vụ ngay sau khi thực hiện mô hình tổ chức mới, hơn là thành tích của riêng một cá nhân.
Thực tiễn sau hơn một năm vận hành cho thấy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, mô hình Tòa án nhân dân 3 cấp đặt ra nhiều áp lực đối với TAND Khu vực 5 - Vĩnh Long, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội đổi mới toàn diện về quản trị và tổ chức hoạt động. Cải cách bộ máy chỉ thực sự có ý nghĩa khi chất lượng xét xử được nâng lên, kỷ luật công vụ được giữ vững và người dân được tiếp cận công lý thuận lợi hơn. Đó cũng là thước đo rõ nhất cho hiệu quả của quá trình sắp xếp tổ chức và cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.
