Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định số 362/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 95/2016/NĐ-CP ngày 1/7/2016 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 100/2021/NĐ-CP ngày 15/11/2021.
Bổ sung xử lý vi phạm thống kê trên môi trường điện tử
Một trong những điểm mới đáng chú ý là Nghị định số 362/2026/NĐ-CP bổ sung quy định về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê trên môi trường điện tử.
Theo đó, việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê trên môi trường điện tử được thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử.
Quy định này tạo cơ sở pháp lý để việc xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực thống kê phù hợp hơn với phương thức quản lý, cung cấp và khai thác thông tin trong môi trường số.
Mở rộng các biện pháp khắc phục hậu quả
Nghị định mới cũng sửa đổi toàn diện Điều 3 của Nghị định số 95/2016/NĐ-CP thành quy định về “Hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả”. Hai hình thức xử phạt chính gồm cảnh cáo và phạt tiền.
Đáng chú ý, danh mục biện pháp khắc phục hậu quả được quy định khá cụ thể. Trong đó có buộc hủy bỏ báo cáo thống kê; hủy bỏ phiếu, biểu điều tra thống kê và kết quả điều tra thống kê; khôi phục phiếu, biểu điều tra, báo cáo thống kê còn khả năng khôi phục; cải chính nguồn thông tin thống kê đã trích dẫn, phổ biến, đăng tải.
Nghị định đồng thời quy định biện pháp buộc cải chính thông tin thống kê sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn đã phổ biến; đính chính thông tin thống kê đã phổ biến, đăng tải hoặc ghi trên các ấn phẩm sai sự thật; buộc ghi và cung cấp trung thực, đầy đủ, chính xác thông tin trong phiếu, biểu điều tra thống kê.
Đối với nghĩa vụ cung cấp thông tin, cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng biện pháp buộc nộp phiếu, biểu điều tra thống kê; nộp đủ báo cáo thống kê, báo cáo tài chính; nộp báo cáo kết quả cuộc điều tra thống kê.
Một quy định đáng chú ý khác là biện pháp buộc chấm dứt việc khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu thống kê chưa được công bố; xóa, hủy hoặc gỡ bỏ dữ liệu vi phạm khỏi mọi hình thức lưu trữ, khai thác hoặc chia sẻ. Nghị định cũng quy định biện pháp buộc thu hồi thông tin thống kê.
Chủ tịch UBND cấp xã có quyền phạt đến 15 triệu đồng
Nghị định số 362/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND.
Theo đó, Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu có quyền phạt cảnh cáo; phạt tiền đến 15 triệu đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại Nghị định.
Đối với Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, mức phạt tiền thuộc thẩm quyền lên tới 30 triệu đồng, bên cạnh quyền phạt cảnh cáo và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Quy định cụ thể thẩm quyền của thanh tra và cơ quan chuyên ngành
Nghị định mới cũng sửa đổi, bổ sung Điều 17 của Nghị định số 95/2016/NĐ-CP, quy định cụ thể thẩm quyền xử phạt của Thanh tra, Thủ trưởng cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước theo chuyên ngành, lĩnh vực và một số chức danh khác.
Theo đó, Thanh tra viên Thanh tra Chính phủ, Thanh tra tỉnh và Thanh tra viên các bộ, cơ quan ngang bộ gồm Quốc phòng, Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có quyền phạt cảnh cáo và phạt tiền đến 3 triệu đồng.
Trưởng Thống kê cấp tỉnh và một số chức danh trưởng đoàn kiểm tra, thanh tra theo quy định có quyền phạt tiền đến 15 triệu đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Giám đốc sở được giao tham mưu quản lý nhà nước về thống kê tại địa phương, Chánh Thanh tra tỉnh, Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước khu vực có quyền phạt tiền đến 24 triệu đồng.
Trong khi đó, Cục trưởng Cục Thống kê; Chánh Thanh tra các bộ, cơ quan ngang bộ gồm Quốc phòng, Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng một số chức danh trưởng đoàn kiểm tra, thanh tra theo quy định có quyền phạt tiền đến 30 triệu đồng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Nghị định có hiệu lực từ ngày 2/11/2026
Theo Văn phòng Chính phủ, Nghị định số 362/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 2/11/2026.
Đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê xảy ra và kết thúc trước thời điểm Nghị định mới có hiệu lực nhưng đang được xem xét, giải quyết, việc xử lý tiếp tục áp dụng Nghị định số 95/2016/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 100/2021/NĐ-CP.
Riêng hành vi vi phạm xảy ra trước thời điểm Nghị định số 362/2026/NĐ-CP có hiệu lực nhưng vẫn đang diễn ra khi Nghị định đã có hiệu lực thì áp dụng các quy định của Nghị định mới để xử lý.
Với việc bổ sung quy định đối với vi phạm trên môi trường điện tử, mở rộng biện pháp khắc phục hậu quả và phân định cụ thể hơn thẩm quyền xử phạt, Nghị định số 362/2026/NĐ-CP hoàn thiện thêm khuôn khổ pháp lý phục vụ quản lý nhà nước trong lĩnh vực thống kê, nhất là trong bối cảnh hoạt động thu thập, lưu trữ, khai thác và phổ biến dữ liệu ngày càng gắn với môi trường số.
