Phát biểu khai mạc buổi lễ, Nhà báo Tô Phán - Chủ tịch Hội Nhà báo thành phố Hà Nội, Tổng Biên tập Tạp chí điện tử Công dân và Khuyến học, Trưởng ban Tổ chức cuộc thi nhấn mạnh, trong thời đại kinh tế số, công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc cách con người học tập, làm việc và quản lý cuộc sống. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người dùng có thể thanh toán, mua sắm, đầu tư hay tiếp cận các dịch vụ tài chính rất nhanh chóng.
Tuy nhiên, đi cùng sự thuận tiện là không ít rủi ro khi nhiều người trẻ vẫn thiếu kiến thức và kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, dễ bị cuốn vào lối sống tiêu dùng cảm tính, chi tiêu thiếu kiểm soát hoặc gặp rủi ro từ các hình thức tín dụng, đầu tư trên môi trường số.
Theo Nhà báo Tô Phán, năm 2025 ghi nhận sự bùng nổ của các mô hình lừa đảo tài chính công nghệ cao tại Việt Nam. Dù tỷ lệ người dùng bị lừa đảo trực tuyến giảm xuống khoảng 0,18%, tổng thiệt hại tài chính vẫn vượt hơn 8.000 tỷ đồng. Các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi khi tội phạm công nghệ cao sử dụng AI, deepfake và dữ liệu cá nhân bị rò rỉ để thao túng tâm lý người dùng.
“Thông qua cuộc thi, chúng tôi mong muốn tạo nên một diễn đàn xã hội rộng mở để các chuyên gia, nhà giáo, nhà báo, doanh nhân, phụ huynh, học sinh, sinh viên và đông đảo công dân cùng chia sẻ kinh nghiệm, mô hình, sáng kiến và câu chuyện thực tiễn về giáo dục tài chính”, Nhà báo Tô Phán chia sẻ.
Ông cũng nhấn mạnh, giáo dục tài chính không còn là câu chuyện riêng của ngành tài chính - ngân hàng mà đã trở thành kỹ năng thiết yếu đối với mỗi công dân hiện đại, đặc biệt là thế hệ trẻ. “Giáo dục tài chính không chỉ giúp các em học sinh, sinh viên biết tiết kiệm hay chi tiêu hợp lý, mà quan trọng hơn là hình thành tư duy trách nhiệm, khả năng lập kế hoạch, tính chủ động và năng lực thích ứng với cuộc sống trong tương lai”, ông nói.
Đánh giá cao ý nghĩa của cuộc thi, ông Lê Mạnh Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam cho rằng, đây là hoạt động thiết thực trong bối cảnh xây dựng công dân số và công dân toàn cầu. Theo ông, việc giáo dục cách kiếm tiền, sử dụng tiền và quản lý tiền khoa học cần được trang bị cho học sinh, sinh viên từ sớm.
“Ngày nay, mỗi học sinh, sinh viên đều đã có những khoản tiền đầu tiên của mình. Đó là những khoản từ tiền mừng tuổi, tiền thưởng cho tới thu nhập từ những công việc nhỏ như làm đồ thủ công, kinh doanh trực tuyến. Vì vậy, việc giáo dục cách kiếm tiền, sử dụng tiền và quản lý tiền một cách khoa học là hết sức cần thiết”, ông Hùng bày tỏ.
Ông cũng cảnh báo, trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ cùng những rủi ro lừa đảo trên không gian mạng, việc thiếu kiến thức tài chính có thể khiến nhiều người rơi vào tình trạng chi tiêu mất kiểm soát, vay mượn để tiêu dùng hoặc trở thành nạn nhân của các hình thức lừa đảo tài chính. Theo ông, giáo dục tài chính thông minh cần được hình thành từ những việc làm hằng ngày và trở thành kỹ năng nền tảng như việc học đọc, học viết.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Lê Huy Nam - Vụ trưởng Vụ Giáo dục, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đánh giá, cuộc thi là hoạt động có ý nghĩa xã hội sâu sắc trong bối cảnh ngành giáo dục đang đẩy mạnh chuyển đổi số, triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và hướng tới xây dựng nền giáo dục mở, hiện đại, lấy người học làm trung tâm.
Theo ông Nam, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, trí tuệ nhân tạo cùng các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc trang bị cho người học kỹ năng nhận diện thông tin, tư duy phản biện và năng lực tự bảo vệ trên môi trường số.
“Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, deepfake và các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, ranh giới giữa thật và giả đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Đây là thách thức lớn đặt ra đối với giáo dục trong việc trang bị cho người học năng lực nhận diện thông tin, tư duy phản biện, bản lĩnh số và khả năng ứng xử an toàn trong môi trường số”, ông Nam nhấn mạnh.
Ông cho rằng, dù kiến thức tài chính đã được tích hợp trong chương trình học, vẫn còn khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn khiến nhiều học sinh, sinh viên thiếu kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, dễ rơi vào các “bẫy” tài chính trên môi trường số.
Trong khuôn khổ lễ phát động, các khách mời, chuyên gia tài chính, nhà quản lý và nhà giáo dục đã tham gia tọa đàm về giáo dục tài chính thông minh trong thời đại số, chia sẻ nhiều góc nhìn thực tiễn liên quan đến kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, xây dựng thói quen chi tiêu lành mạnh, nhận diện rủi ro lừa đảo trực tuyến cũng như vai trò của gia đình và nhà trường trong việc hình thành tư duy tài chính từ sớm cho người trẻ.
Theo Ban Tổ chức, cuộc thi hướng tới mọi công dân Việt Nam, đặc biệt khuyến khích học sinh, sinh viên, phụ huynh, giáo viên và người trẻ tham gia. Nội dung bài viết dự thi tập trung vào các chủ đề như tư duy tài chính cá nhân, quản lý dòng tiền, trải nghiệm đầu tư, bài học từ lừa đảo tín dụng số, giáo dục tài chính sớm trong gia đình hoặc góc nhìn về tài chính và hạnh phúc.
Bài dự thi dài không quá 2.000 chữ, kèm hình ảnh thực tế, chưa từng đăng tải trên các phương tiện truyền thông và mạng xã hội. Ban tổ chức lưu ý không chấp nhận bài viết, hình ảnh do AI khởi tạo hoặc dữ liệu điện tử minh họa vi phạm bản quyền.
Thời gian nhận bài dự thi từ ngày 25/5 đến hết ngày 30/8/2026. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến tổ chức vào dịp Quốc khánh 2/9. Cuộc thi có 01 giải đặc biệt trị giá 30 triệu đồng, 01 giải nhất trị giá 20 triệu đồng, 02 giải nhì trị giá 15 triệu đồng mỗi giải cùng nhiều giải thưởng khác.
Ban Tổ chức kỳ vọng cuộc thi sẽ góp phần lan tỏa văn hóa tài chính lành mạnh, nâng cao năng lực tự bảo vệ và quản lý tài chính cá nhân cho người dân, từ đó hình thành thế hệ công dân số có tri thức, bản lĩnh và khả năng thích ứng với xã hội hiện đại.
