Được tổ chức lần đầu từ ngày 5 - 7/8/1997 tại Đại Lải (Vĩnh Phúc), đến nay VNICT đã trải qua 28 kỳ tổ chức, với sự phối hợp đăng cai của nhiều cơ sở giáo dục đại học trên cả nước. Qua gần ba thập kỷ, hội thảo trở thành diễn đàn khoa học thường niên, khuyến khích sự tham gia của các nhà khoa học trẻ, nghiên cứu sinh và học viên cao học, đồng thời thúc đẩy kết nối giữa nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng công nghệ.
VNICT 2026 do Viện Công nghệ thông tin thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Trường Đại học Hà Nội đồng tổ chức, với sự phối hợp của Câu lạc bộ các Khoa – Trường – Viện Công nghệ thông tin và Truyền thông Việt Nam (FISU Việt Nam).
AI mở ra cơ hội đổi mới giáo dục đại học
Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Lương Ngọc Minh - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hà Nội cho biết, việc đăng cai VNICT 2026 là niềm vinh dự, đồng thời tạo cơ hội để nhà trường tăng cường kết nối học thuật, mở rộng hợp tác nghiên cứu và thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Theo TS. Lương Ngọc Minh, trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách con người làm việc, nghiên cứu và tiếp cận tri thức. Trong giáo dục, AI mở ra khả năng phân tích nhu cầu học tập, cá nhân hóa nội dung, hỗ trợ phản hồi cho người học và giúp giảng viên thiết kế hoạt động giảng dạy hiệu quả hơn. Các mô hình ngôn ngữ, hệ thống học tập thông minh và công cụ phân tích dữ liệu giáo dục đang tạo ra những phương thức mới để kết nối người học với tri thức.
Tuy nhiên, những cơ hội này cũng đi kèm thách thức về độ tin cậy của thông tin, liêm chính học thuật, bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư và nguy cơ phụ thuộc vào công nghệ. “Chính vì vậy, bài toán then chốt đối với giáo dục hiện nay không còn là ‘có nên ứng dụng AI hay không’, mà là ‘ứng dụng AI như thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển năng lực con người và bảo đảm những giá trị cốt lõi của giáo dục đại học’”, TS. Lương Ngọc Minh nhấn mạnh.
Lãnh đạo Trường Đại học Hà Nội cho rằng, AI không thể và không nên thay thế hoàn toàn vai trò của người thầy, nhưng sẽ làm thay đổi sâu sắc cách thức giảng dạy, học tập cũng như tổ chức hoạt động đào tạo, nghiên cứu và quản trị đại học. Vì vậy, các trường cần chủ động xây dựng hệ sinh thái giáo dục số thông minh, phát triển nguồn nhân lực có năng lực làm chủ AI, xây dựng nền tảng dữ liệu và học liệu số, đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa cơ quan quản lý, nhà trường, nhà khoa học và doanh nghiệp.
Đối với Trường Đại học Hà Nội, AI được xác định là một động lực quan trọng trong định hướng phát triển. Nhà trường chú trọng kết hợp đào tạo chuyên môn với ngoại ngữ, phát triển nguồn nhân lực có khả năng nghiên cứu, sáng tạo và thích ứng với môi trường công nghệ. Trong thời gian tới, trường định hướng tăng cường ứng dụng AI trong nghiên cứu, quản trị đại học; đổi mới chương trình đào tạo, phát triển năng lực AI cho người học; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế.
Đưa AI từ giảng đường vào thực tiễn
Tại hội thảo, GS.TS Trần Đức Tân - Trưởng khoa Điện – Điện tử, Trường Kỹ thuật Phenikaa, Trường Đại học Phenikaa đã trình bày báo cáo “AI trong Giáo dục số: Đào tạo AI cho các ngành không chuyên tại Phenikaa và Sản phẩm Sinh viên”.
Theo GS.TS Trần Đức Tân, xu hướng giáo dục đại học đang chuyển từ đào tạo đơn ngành sang đào tạo liên ngành, trong đó AI được xem là kỹ năng nền tảng đối với sinh viên ở nhiều lĩnh vực. Trên cơ sở đó, Trường Đại học Phenikaa xây dựng định hướng giáo dục số với ba trụ cột: AI hỗ trợ tư duy và giải quyết vấn đề; dữ liệu là nền tảng cho các lĩnh vực như y tế, kinh tế, kỹ thuật; công nghệ số như IoT, Edge AI và TinyML giúp sinh viên hiện thực hóa ý tưởng.
Nhà trường triển khai học phần “Nhập môn Trí tuệ nhân tạo” cho sinh viên tất cả các ngành, trang bị tư duy AI, kiến thức về đạo đức AI và kỹ năng sử dụng công cụ AI trong từng chuyên ngành. Những sinh viên có định hướng nghiên cứu sâu hơn có thể tiếp tục học các nội dung như Toán cho AI, học sâu, thị giác máy tính và khai phá dữ liệu lớn.
Báo cáo cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm đạo đức và trách nhiệm trong ứng dụng AI, từ bảo mật dữ liệu, kiểm soát thiên kiến đến các nguyên tắc về công bằng, trách nhiệm giải trình và minh bạch.
Một hướng tiếp cận đáng chú ý là mô hình “AI thực chiến”, kết nối hoạt động học tập với SSA Lab. Sinh viên được đưa các mô hình học máy lên vi điều khiển và thiết bị đeo, giải quyết những bài toán xử lý thời gian thực, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ dữ liệu.
Các sản phẩm được giới thiệu tại hội thảo gồm ứng dụng MotorSafe dành cho người đi xe máy, có khả năng nhận biết trạng thái lái xe và phát hiện tai nạn; hệ thống phát hiện té ngã ở người cao tuổi sử dụng cảm biến gia tốc ba trục; giải pháp nhận dạng hoạt động, đếm bước và đo nhịp thở trên vi điều khiển hiệu năng thấp. Ngoài ra, nhóm nghiên cứu còn phát triển mô hình phân loại 12 tư thế ngủ và hệ thống hỗ trợ lính cứu hỏa nhận dạng 11 hoạt động, kết hợp định vị trong nhà bằng đếm bước và LiDAR.
Thông qua những ví dụ này, GS.TS Trần Đức Tân nhấn mạnh, giáo dục AI không chỉ là dạy lập trình mà còn là dạy tư duy. Khi được trang bị nền tảng phù hợp, sinh viên ở nhiều ngành khác nhau đều có thể tham gia phát triển các giải pháp công nghệ có giá trị thực tiễn.
Cũng tại hội thảo, chuyên gia Trần Đức Tâm - Phó Chủ tịch Liên minh Chuyển đổi số Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Phát triển và Ứng dụng AI & Blockchain MIRA Center cho biết, giai đoạn 2025 – 2026 đánh dấu bước chuyển khi AI không còn là công cụ hỗ trợ riêng lẻ mà đang tác động đến toàn bộ hoạt động học tập, giảng dạy và vận hành của trường đại học. Ông đề xuất tiếp cận chuyển đổi AI trong đại học theo ba phương diện: học tập, giảng dạy và vận hành.
Từ kinh nghiệm quốc tế, chuyên gia Trần Đức Tâm đề cập các mô hình ứng dụng AI tại Đại học Harvard, Đại học Công giáo Giáo hoàng Chile và một số trường đại học ở Nhật Bản. Tại Việt Nam, các ứng dụng AI trong giáo dục đại học cũng được triển khai ở một số cơ sở như Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH), Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông (ICTU), Trường Đại học Kinh tế – Tài chính TP. Hồ Chí Minh (UEF) và Đại học FPT.
Một nội dung trọng tâm được ông Tâm nhắc tới là nền tảng MIRA BOT, được giới thiệu với kiến trúc tích hợp 7 Agent và 4 Widget. Theo thông tin tại hội thảo, nền tảng đã ghi nhận khoảng 18.500 lượt truy vấn tại SP2E 2026. Từ mô hình này, báo cáo đề xuất hướng phát triển đại học vận hành bằng AI, vượt ra ngoài phạm vi một chatbot đơn lẻ, đồng thời đặt ra yêu cầu về quản trị AI, bảo mật dữ liệu và trách nhiệm trong quá trình ứng dụng. Chuyên gia cũng đề xuất lộ trình 90 ngày để các trường đại học bắt đầu triển khai chuyển đổi AI.
Mở rộng hợp tác nghiên cứu và ứng dụng công nghệ
VNICT 2026 tập trung thảo luận nhiều lĩnh vực chuyên môn như trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin, học máy, xử lý ảnh và thực tại ảo, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, các hệ thống thông minh, tin – sinh học, công nghệ đa phương tiện và mô phỏng, truyền thông và mạng máy tính, kỹ thuật điều khiển – tự động hóa, cùng cơ sở toán học cho tin học.
Thông qua các báo cáo khoa học và hoạt động trao đổi, hội thảo tạo điều kiện để các nhà khoa học, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm công nghệ, chia sẻ kết quả nghiên cứu và tìm kiếm cơ hội hợp tác. Việc khuyến khích các nhà khoa học trẻ, nghiên cứu sinh, học viên cao học tham gia trình bày cũng góp phần tạo môi trường học thuật, thúc đẩy thế hệ nghiên cứu tiếp cận những vấn đề mới của ngành.
Trong bối cảnh AI ngày càng tác động sâu rộng đến giáo dục, nghiên cứu và quản trị đại học, những nội dung được trao đổi tại VNICT 2026 góp phần làm rõ cơ hội, thách thức và định hướng ứng dụng công nghệ phù hợp với thực tiễn Việt Nam. Qua đó, hội thảo kỳ vọng thúc đẩy kết nối giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, đưa kết quả khoa học công nghệ vào thực tiễn, góp phần phát triển hệ sinh thái giáo dục số và đổi mới sáng tạo.
